خانه / آخرین اخبار / همه چیز در مورد ضامن وام و تعهدات ضمانت /مراحل شکایت ضامن از وام گیرنده

همه چیز در مورد ضامن وام و تعهدات ضمانت /مراحل شکایت ضامن از وام گیرنده

چگونه ضمانت کنیم که زندان نرویم؟

شرح : امروزه یکی از پرونده‌هایی که حجم زیادی را به خود اختصاص داده پرونده‌ی ضمانت است کار خیری که در بیش‌تر مواقع شر می‌شود!
«هر جا باشی دنبالت می‌گردند و پیدات می‌کنند. شما هم حسابی تحویل‌شان می‌گیرید. بعد سر صحبت را باز می‌کنند که کارشان گیر است حالا دری به تخته زده و با این در و اون در زدن و چند تا آشنا حالا یه وام ۱۰ میلیونی برام جور شده  که تا حدی می‌تونه مشکلاتم رو حل کنه فقط مونده دو تا ضامن! اگه طرف آدمیم باشه که نتونه بگه نه! تو رود در بایستی قرار می‌گیره و به اجبار ضامن می‌شه. خلاصه تا میاد فکر کنه به خودش میاد و می‌بینه تو بانک هست داره ضمانت یه وام به مبلغ ۱۰ میلیون رو امضا می‌کند که علاوه بر فیش حقوقی باید یک فقره چک هم بدهد. همه چی خیلی خوب پیش می‌ره تا اینکه بعد از ۶ ماه ضامن می‌بینه فیش حقوقی‌اش خیلی کم‌تر از اونچه که باید باشه هست! که بعد متوجه می‌شه وام گیرنده قستشو نداه و اون میموننه و یک وام ۱۰ میلیونی. خیلی سریع خودشو می‌رسونه به وام گیرنده که چرا قسطتو ندادی اونم با وقاحت تمام می‌گه: ندارم…. می‌خوای چی کار کنی؟!»
بله! این عاقبت ضامنی است که بدون اطلاع از آثار حقوقی ضمانت و دست کم بدون خواندن بندهای فرم وام به راحتی ضامن می‌شود و زیر فرم را امضا می‌کند. اما شاید این مساله برای همه سوال باشد که این ضامن بنده خدا چه گناهی کرده که فقط قصد خیر داشته و می‌خواسته کار یه بنده خدایی رو راه بندازه؟ آیا در صورت ندادن قسط توسط بدهکار دست ضامن به هیچ کجا بند نیست و مشکلان مالی بدهکار بر روی دوش ضامن می‌ماند؟ در این مقاله سعی می‌کنیم تمام مسائل ضمانت و مشکلات پیش روی ضامن را مورد بررسی قرار دهیم تا حداقل شاید حجمی از پرونده‌های ضمانت کم شود و به این راحتی ضامن نشویم و با علم به قوانین حقوقی ضمانت را قبول کنیم.

  • ضمانت در قانون

– بر طبق ماده‌ی ۶۸۴ قانون مدنی «عقد ضمان عبارت است از اینکه شخصی مالی را که بر ذمه‌ی دیگری است بعهده بگیرد. متعهد را ضامن، طرف دیگر را مضمون له و شخص ثالث مضمون عنه یا مدیون اصلی می‌گویند.»

  • شرایط ضامن

– ضامن باید عاقل-بالغ و رشید باشد.
در ضمانت لازم نیست که ضامن مضمون عنه (مدیون اصلی) را بشناسد بلکه تنها تمییز آن کافی است.
بر طبق ماده ی ۶۸۴ قانون مدنی «عقد ضمان عبارت است از اینکه شخصی مالی را که بر ذمه دیگری است بعهده بگیرد. متعهد را ضامن، طرف دیگر را مضمون له و شخص ثالث مضمون عنه یا مدیون اصلی می‌گویند.»

  • شروط و شرایط عقد ضمانت

۱- عقد ضمانت عقدی لازم است یعنی قابل فسخ نیست و نیاز به ایجاب و قبول دارد که بین ضامن و طلبکار صورت می‌گیرد که ایجاب آن عبارت است از: ضمنت (ضامن شدم) یا تکفلت (به عهده گرفتم) و تقبلت (تقبل کردم) و مانند آن و اگر به جای این الفاظ بگویید مال تو نزد من است یا برمن است یا آنچه بر اوست بر من است صراحت در ضمانت ندارد و لذا ایجاب با این الفاظ صحیح نیست. پس از ایجاب طلبکار قبول می‌کند و رضایت بدهکار نیاز به تصریح ندارد و فوریت شرط نیست.
۲- رضایت مضمون عنه (مدیون اصلی): رضایت بدهکار نقشی در عقد ضمانت ندارد زیرا رضایت تبرعی (داوطلبانه) صحیح است به اینصورت که اگرکسی داوطلبانه و بدون اینکه بدهکار از او بخواهد ضامن شود و عقد ضمانت را قبول کند صحیح است و بدهکار حق اعتراض ندارد فقط در نهایت ضامن حق رجوع به بدهکار را نخواهد داشت.
۳- بخشش طلب توسط طلبکار: اگر طلبکار طلب خود را به ضامن ببخشد، ضامن نمى‏‌تواند از بدهکار چیزى بگیرد، و اگر مقدارى از آن را ببخشد نمى‏‌تواند آن مقدار را مطالبه نماید، ولى اگر همه‌ی آن را یا بخشى از آن را هبه کند، یا از باب خمس، یا زکات، یا صدقات و امثال آن حساب کند، ضامن مى‏‌تواند از بدهکار مطالبه نماید.
۴- ثروتمند بودن ضامن و یا علم به فقیر بودن توسط طلبکار: ضامن باید ثرومند باشد (به مقداری که بتواند طلب بدهکار را بدهد) و یا اینکه طلبکار از نداری او آگاه باشد.

  • حقوق، دادگاه

۵- برداشت پول از حساب ضامن: ضامن پس از قبول عقد ضمانت، فرم قرارداد (وام) را امضا می‌کند و با امضای ضامن به طلبکار این اختیار داده می‌شود که درصورت عدم پرداخت بدهی توسط بدهکار، طلبکار بدهی خود را از فیش حقوقی و موجودی حساب‌ها و سپرده‌های متعلق به ضامن برداشت نماید.
حالا باتوجه به این شرایط اگر ضامنی روزی برای برداشت پول از حساب بانکی خود با حساب خالی مواجه شد نباید تعجب بکند چرا که از قبل اجازه‌ی هرگونه برداشت را از حساب خود به طلبکار داده است.

  • ضامن متضرر و شکایت از بدهکار

– در جامعه‌ی امروز ضامن بسیار کمیاب شده است زیرا مدیون اصلی ناپدید شده و در این‌صورت ضامن می‌ماند و بار سنگین بدهی بدهکار اما پس از اتفاق افتادن این نتیجه ناگوار برای ضامن، بسیاری براین باورند که هیچ کاری نمی‌توان کرد جز پرداخت اقساط بدهکار در سر موعد اما به هیچ وجه ینطور نیست. ماده ۷۰۹ قانون مدنی بیان می‌کند که ضامن حق رجوع به مضمون عنه را ندارد، مگر بعد از ادای دین… بنابراین می‌توان نتیجه گرفت که ضامن پس از پرداخت دینی که ضمانت آن را بر عهده گرفته است، می‌تواند به مدیون (مضمون عنه) رجوع کند و حق خود را بگیرد به این‌صورت که ضامن می‌تواند در زمان توافق بر ضمانت، از مدیون ضمانت‌هایی را بگیرد؛ بدین ترتیب که مدیون به مقدار مبلغ مورد ضمانت به ضامن سفته یا چک داده و خیال ضامن را از بابت بازپرداخت اقساط یا دیگر تعهدات راحت کند. البته باید به چند نکته توجه داشت؛ ابتدا این که این کار به این دلیل است که بتوان مدیون اصلی را مورد تعقیب کیفری قرار داده، بلکه از ترس زندان و محدودیت‌هایی از قبیل مسدود شدن حساب بانکی، محرومیت از داشتن دسته چک به طور موقت یا دائم، حق ضامن را ادا کند. به این خاطر ضامن در فقره یا فقره‌های چکی که از کسی که ضمانتش را می‌کند، باید این موارد را رعایت کند: چک باید تاریخ‌دار باشد، یعنی این که اگر آخرین قسط وام ? سال دیگر است، تاریخ مندرج در چک بعد از این تاریخ ذکر شود و دیگر آن که تاریخ صدور چک در آن (گوشه و پایین چک) ذکر نشود، بر این اساس بند ۵ ماده‌ی ۱۳ قانون صدور چک چنین بیان می‌دارد: «در صورتی که ثابت گردد چک بدون تاریخ صادر شده و یا تاریخ واقعی صدور چک مقدم بر تاریخ مندرج در متن چک باشد صادرکننده چک قابل تعقیب کیفری نیست.» دیگر آن که در متن چک هدف از پرداخت چک که همان تعهد یا شروط است، ذکر نشود و نیز چک حتما دارای امضا باشد.
در نتیجه در نهایت علم و آگاهی به شروط و شرایط عقد ضمانت می‌توان اقدام به ضمانت کرده تا نه تنها ضامن بلکه بدهکار هم با مشکلاتی که حتی به ذهنشان خطور نمی‌کند مواجه نشوند.

“ضامن” شدن برای دیگری تا بتواند وام بگیرد از جمله اموری است که مسئولیت سنگینی دارد و بسیاری از پرونده های قضایی به این امر اختصاص یافته اما این دلیل می شود که ما ضامن نشویم و در یک امر خیر مشارکت نکنیم؟ مسلما خیر پس بهتر است قوانین مربوط به ضمانت را بدانیم تا آگاهانه وارد این عرصه شویم و مشکلاتمان به حد اقل کاهش یابد.

معمولا شرایط دریافت وام و ضامن در مورد بانک های مختلف و نوع وام متفاوت است اما قانون ضمانت ثابت بوده و در مورد همه وام ها صدق می کند.

به عنوان مثال برخی وام ها نیازمند دو ضامن دارای جواز کسب یا حرفه دولتی می باشد در حالی که برخی وام ها در ازای وام سفته می پذیرند.

عقد ضمان

بر طبق ماده ی ۶۸۴ قانون مدنی«عقد ضمان عبارت است از اینکه شخصی مالی را که بر ذمه دیگری است بعهده بگیرد. متعهد را ضامن ،  طرف دیگر را مضمون له و شخص ثالث مضمون عنه یا مدیون اصلی می گویند.»

شرایط ضامن

ضامن بایدعاقل-بالغ و رشید باشد.

در ضمانت لازم نیست که ضامن  مضمون عنه(مدیون اصلی)را بشناسد بلکه تنها تمییزآن کافی است.

بر طبق ماده ی ۶۸۴ قانون مدنی«عقد ضمان عبارت است از اینکه شخصی مالی را که بر ذمه دیگری است بعهده بگیرد. متعهد را ضامن ،  طرف دیگر را مضمون له و شخص ثالث مضمون عنه یا مدیون اصلی می گویند.»

شرایط ضمانت

۱)عقد ضمانت عقدی لازم است یعنی قابل فسخ نیست و  نیاز به ایجاب و قبول داردکه بین ضامن و طلبکار صورت می گیرد که ایجاب آن عبارت است از:ضمنت(ضامن شدم) یا تکفلت (به عهده گرفتم )وتقبلت(تقبل کردم)و مانند آن و اگر به جای این الفاظ بگویید مال تو نزد من است یا برمن است یا آنچه بر اوست بر من است صراحت در ضمانت نداردو لذا ایجاب با این الفاظ صحیح نیست. پس از ایجاب طلبکار قبول می کند و رضایت بدهکار نیاز به تصریح نداردو فوریت شرط نیست.

۲)رضایت مضمون عنه(مدیون اصلی):رضایت بدهکار نقشی در عقد ضمانت ندارد زیرا رضایت تبرعی(داوطلبانه)صحیح است به اینصورت که اگرکسی داوطلبانه و بدون اینکه بدهکار از او بخواهد ضامن شود و عقد ضمانت را قبول کند صحیح می باشد و بدهکار حق اعتراض ندارد فقط در نهایت ضامن حق رجوع به بدهکار را نخواهد داشت.

۳) بخشش طلب توسط طلبکار: اگر طلبکار طلب خود را به ضامن ببخشد ، ضامن نمى‏تواند از بدهکار چیزى بگیرد ، و اگر مقدارى از آن را ببخشد نمى‏تواند آن مقدار را مطالبه نماید ، ولى اگر همه آن را یا بخشى از آن را هبه کند ، یا از باب خمس ، یا زکات ، یا صدقات و امثال آن حساب کند ، ضامن مى‏تواند از بدهکار مطالبه نماید.

۴)ثروتمند بودن ضامن و یا علم به فقیر بودن توسط طلبکار:ضامن باید ثرومند باشد (به مقداری که بتواند طلب بدهکار را بدهد)و یا اینکه طلبکار از نداری او آگاه باشد.

۵)برداشت پول از حساب ضامن: ضامن پس از قبول عقد ضمانت ، فرم قرارداد (وام) را امضا می کند  و با امضای ضامن به طلبکار این اختیار داده میشود که درصورت عدم پرداخت بدهی توسط بدهکار ، طلبکار بدهی خود را از فیش حقوقی و  موجودی حساب ها و سپرده های متعلق به ضامن برداشت نماید.

حالا باتوجه به این شرایط اگر ضامنی روزی برای برداشت پول از حساب بانکی خود با حساب خالی مواجه شد نباید تعجب بکند چرا که از قبل اجازه ی هر گونه برداشت را از حساب خود به طلبکار داده است.

ضامن متضرر و شکایت از بدهکار

در جامعه ی امروز ضامن بسیار کمیاب شده است زیرا مدیون اصلی ناپدید شده و در اینصورت ضامن می ماند و بار سنگین بدهی بدهکار اما پس از اتفاق افتادن این نتیجه ناگوار برای ضامن ، بسیاری براین باورند که هیچ کاری نمی توان کرد جز پرداخت اقساط بدهکار در سر موعد اما به هیچ وجه ینطور نیست. ماده ۷۰۹ قانون مدنی بیان می کند که ضامن حق رجوع به مضمون عنه را ندارد، مگر بعد از ادای دین… بنابراین می توان نتیجه گرفت که ضامن پس از پرداخت دینی که ضمانت آن را بر عهده گرفته است، می تواند به مدیون (مضمون عنه) رجوع کند و حق خود را بگیرد به اینصورت که ضامن می تواند در زمان توافق بر ضمانت، از مدیون ضمانت هایی را بگیرد؛ بدین ترتیب که مدیون به مقدار مبلغ مورد ضمانت به ضامن سفته یا چک داده و خیال ضامن را از بابت بازپرداخت اقساط یا دیگر تعهدات راحت کند. البته باید به چند نکته توجه داشت؛ ابتدا این که این کار به این دلیل است که بتوان مدیون اصلی را مورد تعقیب کیفری قرار داده، بلکه از ترس زندان و محدودیت هایی از قبیل مسدود شدن حساب بانکی، محرومیت از داشتن دسته چک به طور موقت یا دائم، حق ضامن را ادا کند. به این خاطر ضامن در فقره یا فقره های چکی که از کسی که ضمانتش را می کند، باید این موارد را رعایت کند: چک باید تاریخ دار باشد، یعنی این که اگر آخرین قسط وام ۵ سال دیگر است، تاریخ مندرج در چک بعد از این تاریخ ذکر شود و دیگر آن که تاریخ صدور چک در آن (گوشه و پایین چک) ذکر نشود، بر این اساس بند (ه) ماده (۱۳) قانون صدور چک چنین بیان می دارد: «در صورتی که ثابت گردد چک بدون تاریخ صادر شده و یا تاریخ واقعی صدور چک مقدم بر تاریخ مندرج در متن چک باشد صادرکننده چک قابل تعقیب کیفری نیست» دیگر آن که در متن چک هدف از پرداخت چک که همان تعهد یا شروط می باشد، ذکر نشود و نیز چک حتما دارای امضا باشد.

ضامن در چه زمانی می تواند در دادگاه طرح دعوای مطالبه اقساط را علیه وام گیرنده طرح کند؟

سؤال این بود که ضامن در چه زمانی می تواند در دادگاه طرح دعوای مطالبه اقساط را علیه وام گیرنده طرح کند؟ آیا باید صبر کند تمام اقساط از فیش حقوقی اش کسر شود سپس دادخواست را به دادگاه تقدیم کند یا اینکه پس از کسر شدن چند قسط نیز می تواند طرح دعوا نماید یا اینکه حتی قبل از کسر شدن هیچ قسطی آیا به صرف اخطار بانک وام دهنده ، می تواند طرح دعوی نماید. در وضعیتی که اقساط از فیش حقوقی ضامن کسر نمی شود و ضامن خودش به بانک مراجعه و قبل از کسر اقساط ، بدهی وام گیرنده را با بانک صاف می کند چه زمانی می توان طرح دعوا کرد؟

یکی از شرایط دعوا این است که وجود دین بر ذمه مدیون محقق شده باشد به عبارتی زمان بدهی مدیون فرا رسیده باشد. مثلاً اگر کسی از یک شخص بدحساب چکی در دست دارد نمی تواند قبل از رسیدن تاریخ چک به صرف اینکه می داند صادرکننده چک بدهی اش را با سوء سابقه بدحسابی پرداخت نمی کند ، از او مطالبه نماید. در مبحث وام و ضمانت نیز قبل از اینکه مبلغی مطابق گواهی کسر از حقوق ارائه شده از حقوق ضامن کسر گردد یا قبل از اینکه ضامن بصورت نقدی اقساطی پرداخت نکند صرف بدحسابی وام گیرنده و تعلّل در پرداخت اقساط نمی تواند دلیلی برای استحقاق مطالبه وجه محسوب گردد.

ولی با کسر حتی یک قسط از حقوق ضامن یا پرداخت نقدی یک قسط ، استحقاق مطالبه وجه به اندازه مبلغ کسر شده یا پرداخت شده پیدا می شود. ماده ۷۰۹ قانون مدنی نیز مطلب فوق را بدین صورت مورد تأئید قرار می دهد که « ضامن حق رجوع به مضمون عنه ندارد مگر بعد از اداء دین» . علی رغم اینکه هنوز اقساط وام به پایان نرسیده و وام مستهلک نشده ، در صورت طرح دعوای ضامن ، دادگاه وظیفه رسیدگی پیدا می کند و باید به دعوای مطروحه رسیدگی نماید. ضامن باید مطابق ماده ۷۱۳ قانون مدنی در دادخواست تقدیمی در قسمت میزان خواسته صرفاً مجموع مبالغی را که پرداخت کرده یا از فیش حقوقی او کسر شده قید نماید نه کل مبلغ وام . لیکن ضامنی که می داند وام گیرنده ای که از او ضمانت کرده شخصیتاً الباقی اقساط را حتی با وجود طرح دعوای حقوقی پرداخت نمی کند ، برای هر تعداد قسطی که از حقوقش کسر می گردد باید یک دادخواست جداگانه بدهد که در مجموع سبب تشکیل چندین پرونده در محاکم قضایی می شود.

نکته قابل توجه این است که اگر اقساط معوقه از فیش حقوقی ضامن کسر گردد در اثبات وجود دین بر ذمه وام گیرنده مشکلی بوجود نمی آید چرا که از دادگاه تقاضای استعلام از بانک یا کارگزینی محل خدمت فرد می شود و صحت کسر اقساط از حقوق ضامن و لزوم بازپرداخت آن توسط وام گیرنده برای دادگاه ثابت می شود. ولی زمانی که ضامن برای جلوگیری از مسدود شدن حقوق ماهیانه اش خود پیش قدم شده و نقداً اقساط معوقه را تصفیه می کند حتماً بایست ضمن پرداخت ، گواهی از بانک مبنی بر اینکه این اقساط توسط ضامن پرداخت شده اخذ کند. در غیر این صورت چه بسا اثبات پرداخت توسط ضامن به مشکلاتی بر بخورد و دادگاه قرار رد دعوای ضامن را صادر نماید.

مطابق ماده ۴۱۱ قانون تجارت پس از آنکه ضامن دین را پرداخت کرد بانک باید تمام اسناد و مدارکی را که برای رجوع ضامن به وام گیرنده لازم و مفید است به او بدهد. بنابراین اگر بانک از وام گیرنده چک یا سفته ای بابت تضمین بازپرداخت اقساط وام اخذ می کند پس از تصفیه وام توسط ضامن ، باید آنها را در اختیار او قرار دهد تا اقدامات مقتضی را برای وصول طلب خود معمول دارد. ضامن نمی تواند یک بار اقساط پرداختی را با استناد به چک یا سفته موجود در بانک و یک بار هم به استناد کسر از فیش حقوقی اش از وام گیرنده بگیرد. یک دین را نمی توان از دو طریق دو بار دریافت نمود.

بااین اوصاف امیدوارم دوستان عزیز ضمانت های مالی را جدی گرفته و درهنگام ضامن شدن دقت های لازم را بعمل آورند .

مسئولیت‌ ضامن در امور بانکی

یک وکیل دادگستری درباره‌ی مسوولیت ضامن و مبحث ضمانت در امور بانک اظهار کرد: ضامن اگر اسناد تجاری را امضا کند، مسوولیت تضامنی آن بر عهده صادر کننده است. به شرطی که سند تجاری آن در موعد قانونی خودش وصول شود.

وی افزود: اگر کسی به عنوان ضامن، چک یا سفته را امضا کند و در اختیار مظنون له یعنی بانک قرار دهد، طبق ماده ۲۴۹ قانون تجارت مسوولیت تضامنی آن با صادر کننده است و بانک می‌تواند به ضامن مراجعه کند.

این وکیل دادگستری گفت: همه ما باید قانون را به رسمیت بشناسیم. زمانی که در قانون بیان شده است، دارنده سند تجاری به هر کسی که بخواهد می‌تواند مراجعه کند و ما دیگر نمی‌توانیم اما و اگر بیاوریم. از این سرمایه‌ای که بانک‌ها در اختیار دارند، حداکثر استفاده را می‌کنند و پول موجود در بانک را با تسهیلات لازم در اختیار مشتریان قرار می‌دهند.

وی با اشاره به آیه‌ای از قرآن گفت: باتوجه به مواد مختلف قانون مدنی، کسی که متعهد امری می‌شود باید به آن عمل کند. هنگامی که بین ضامن و متعهد قراردادی منعقد می‌شود، ضامن این وظیفه را دارد، در صورتی که متعهد بر سر موعود پول لازم را به بانک پرداخت نکند، بانک براساس قانون به سراغ ضامن می‌رود.

استکی اظهار کرد: این قانون براساس ماده ۲۴۹ قانون تجارت است و در تمام سیستم‌های اقتصادی دنیا مانند فرانسه و سوییس معتبر است و از ابداعات ما نیست که بتوانیم آن را عوض کنیم.

این حقوقدان در مورد رابطه‌ی ضامن و ظهرنویس گفت: بانک‌ها از مشتری خود بابت تسهیلات‌شان سفته دریافت می‌کنند، که این سفته‌ها تعهد مشتری و تضمین شخص ثالثی در اختیار بانک قرار می‌گیرد که در چنین حالتی، ‌متعهد و ظهرنویس در قبال بانک مسوول خواهند بود.

وی در ادامه گفت: ظهرنویس این تفاوت را با ضامن دارد که اگر دارنده چک ظرف ۱۵ روز از سر رسید چک را برگشت نزند، دیگر علیه ظهرنویس نمی‌تواند طرح دعوا کند، یا اگر کسی به عنوان ظهرنویس پشت سفته را امضا کند و ظرف ۱۰ روز از سر رسید سفته را برگشت نزند، نمی‌تواند علیه ظهرنویس طرح دعوا کند.

استکی میزان مسوولیت ضامن نسبت به وام اخذ شده در مقایسه با وام گیرنده را ۱۰۰ درصد دانست و گفت: مسوولیت تضامنی بین این دو برقرار است، یعنی ضامن و ظهرنویس ۱۰۰ درصد مسوولیت دارند.

این حقوقدان درباره‌ی ضمانت در قانون مدنی گفت: ضامن حق مراجعه به مظنون له را ندارد، این بدین معنی است که ضامن می‌تواند علیه آن کسی که ضمانتش را کرده شکایت کند. بانک‌ها هم در چنین مواردی اسناد مورد اعتبار را که از متعهد دریافت کرده در اختیار ضامن قرار می‌دهند تا ضامن آسان‌تر بتواند حقوق خود را دریافت کند

دیدگاهتان را ثبت کنید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شدبخش ‌های مورد نیاز علامت‌ گذاری شده ‌اند %s *

*