خانه / آخرین اخبار / مراحل انحصار وراثت چیست؟ +مدارک لازم و،هزینه ،مالیات و سهم دولت

مراحل انحصار وراثت چیست؟ +مدارک لازم و،هزینه ،مالیات و سهم دولت

مدارک لازم برای درخواست انحصار وراثت ، مدت زمان انحصار وراثت ، هزینه انحصار وراثت ، مالیات انحصار وراثت ، انحصار وراثت چیست ، سهم دولت از انحصار وراثت ،دادخواست انحصار وراثت ، مالیات بر ارث خانه ، قانون مالیات بر ارث سال ۹۶ ، مالیات بر ارث چند درصد است؟ ، معافیت مالیات بر ارث ، درصد انحصار وراثت ،مالیات بر ارث ملک مسکونی ، مالیات بر ارث سرقفلی ،مالیات بر ارث پول نقد

بر اساس قانون مدنی، پس از فوت متوفی موضوع توسط اداره ثبت‌احوال در رایانه ثبت گردیده و سپس شناسنامه آن فرد باطل و گواهی فوت صادر می‌شود. اموال متوفی به‌طور قهری به وراث منتقل می‌شود، اما اگر وراث می‌خواهند سهم‌الارث خود را مطالبه و در آن تصرف کنند، در مرحله نخست باید انحصار وراثت کنند. به این معنا که منحصر بودن آن‌ها در ارث بردن از فرد متوفی و سهم‌الارث هر یک از آن‌ها در دادگاه بررسی و اثبات شود.کارکرد گواهی انحصار وراثت نیز آن است که بدون انحصار ورثه، وضعیت ورثه و چگونگی تقسیم ترکه به‌طور رسمی روشن نمی‌شود.

مدارک لازم برای تقاضای انحصار وراثت (حصر وراثت)

  • ارائه اصل گواهی فوت و کپی برابر اصل شده آن به ضمیمه درخواست الزامی است .
  • اسامی کلیه وراث می‌بایست در فرم مخصوصی که توسط دادگستری در اختیار متقاضیان قرار می‌گیرد نوشته و توسط ۲ نفر از اشخاصی که وراث و متوفی را می‌شناسند در یکی از دفاتر اسناد رسمی امضاء شده و امضاء ایشان نیز توسط دفاتر اسناد رسمی گواهی شود .
  • وراث باید پس از فوت متوفی لیست کلیه اموال و دارایی‌های منقول و غیرمنقول متوفی را به اداره دارایی حوزه محل سکونت متوفی ارائه نمایند و رسید آن را دریافت داشته و به همراه تقاضای گواهی انحصار وراثت به دادگاه تقدیم نمایند .
  • متقاضی می‌بایست علاوه بر شناسنامه خود کپی برابر اصل شده شناسنامه سایر وراث را نیز تهیه و به دادگاه تقدیم نماید ارائه اصل شناسنامه‌ها جهت ملاحظه توسط مدیر دفتر دادگاه الزامی است .
  • پس از تهیه مدارک فوق‌الذکر متقاضی باید دادخواستی به خواسته صدور گواهی انحصار وراثت تنظیم و همراه مدارک یادشده به دادگاه ارائه نماید.

مرجع مورد صلاحیت برای صدور گواهی انحصار وراثت

مرجع صلاحیت‌دار جهت صدور گواهی دادگاهی است که آخرین محل سکونت متوفی بوده است. مطابق با  ماده ۲۰ قانون آیین دادرسی مدنی دعاوی راجع به ترکه متوفی در دادگاه محلی اقامه می‌شود که آخرین اقامتگاه متوفی در ایران،آن محل بوده و اگر آخرین اقامتگاه متوفی معلوم نباشد رسیدگی در صلاحیت دادگاهی است که آخرین محل سکونت متوفی در ایران در حوزه‌ی آن بوده است.

اشخاص صلاحیت‌دار برای ارائه دادخواست انحصار وراثت

وراث متوفی و اشخاص ذینفع (هر شخصی که منفعتی در اموال متوفی دارد) می‌توانند از شورای حل اختلاف تقاضای صدور گواهی انحصار ورثه نمایند نکته قابل‌توجه اینکه چنانچه وراث و یا اشخاص ذینفع متعدد باشند نیازی به درخواست همگی آن‌ها نمی‌باشد و اقدام یک نفر از افراد مذکور برای امضاء و ارائه دادخواست کافی است . درگذشته زوجه از اموال غیرمنقول مانند زمین اعم از عین یا قیمت آن ارث نمی‌برد و به‌طور طبیعی در گواهی انحصار ورثه نیز منعکس می‌شد که زوجه حسب مورد از یک‌چهارم یا یک‌هشتم اموال منقول ارث می‌برد. این در حالی است که با اصلاح قانون مدنی که بر اساس آن زوجه از قیمت اموال غیرمنقول نیز ارث می‌برد، به‌طور طبیعی این موضوع در گواهی انحصار وراثت نیز منعکس می‌شود. در حقیقت زوجه از حیث اینکه در همه اموال سهم دارد، مشابه سایر وراث است. چنانچه در زمان فوت متوفی، مورث (ارث‌بر) جنینی باشد که در صورت زنده متولد شدن از متوفی ارث خواهد برد، نمی‌توان درخواست گواهی انحصار ورثه را تا تعیین وضعیت جنین ارائه کرد و چنانچه درخواست شده باشد رسیدگی باید متوقف شود.

روند دادرسی پس از تقدیم دادخواست

شورا پس از ملاحظه اسناد و مدارک مربوطه با هزینه متقاضی درخواست وی را یک نوبت در یکی از روزنامه‌ی کثیرالانتشار یا محلی آگهی می‌نماید. پس از گذشت یک ماه از تاریخ نشر آگهی درصورتی‌که کسی به آن اعتراض ننماید. بدون تشکیل جلسه رسیدگی و دعوت از وراث گواهی انحصار ورثه که بیانگر مشخصات و تعداد وراث و نسبت آن‌ها با متوفی و سهم ایشان از ماترک است صادر می‌نماید. درصورتی‌که پس از نشر آگهی کسی به مفاد دادخواست معترض باشد و اعتراض خویش را تقدیم دادگاه نماید شورا جلسه‌ای را جهت رسیدگی تعیین نموده و به متقاضی و معترض ابلاغ می‌نماید پس از رسیدگی حکم مقتضی صادر می‌نماید که قابل‌تجدید نظر خواهد بود.

اعتراض به گواهی انحصار وراثت

اگر فردی به گواهی صادرشده درباره انحصار وراثت اعتراضی داشت، می‌تواند اعتراض خود را اعلام کند، به‌طور مثال یکی از ورثه ممکن است اعتراض داشته باشد که نامش در گواهی قید نشده است همچنین ممکن است موصی‌له (فردی که وصیت به نفع او انجام‌شده است) یکی از اعتراض‌کنندگان به گواهی انحصار ورثه باشد.
اشخاصی که می‌توانند به گواهی انحصار ورثه اعتراض کنند، عبارت‌اند از:
  • دادستان یا رییس حوزه قضایی
  • اشخاص ذینفع

نکات مهم در گواهی انحصار وراثت

  1. درصورتی‌که برای محجور قیم مشخص نشده باشد دادستان می‌تواند به درخواست گواهی انحصار وراث اعتراض نماید.
  2. درصورتی‌که بهای ترکه بیش از ۱۰ میلیون ریال نباشد ضرورتی برای نشر آگهی نیست در این حالت دادگاه باملاحظه مستند است و مدارک تقدیمی اتخاذ تصمیم می‌نماید.
  3. در مورد وراث روستاییان درصورتی‌که بهای ترکه بیش از ده میلیون ریال باشد آگهی برای یک‌بار و در یک روز در معابر و اماکن عمومی روستای محل اقامت متوفی نصب خواهد شد و نیازی به نشر آگهی در جراید نیست.
  4. درصورتی‌که متقاضی نام یک یا چند تن از وراث را در دادخواست اعلام ننماید، عمل وی در حکم کلاه‌برداری بوده با شکایت ایشان قابل‌تعقیب و مجازات خواهد بود.

 مالیات بر ارث چند درصد است

مالیات بر ارث در سال گذشته توسط قانون “اصلاح قانون مالیات های مستقیم” به تصویب مجلس درآمده است. متن این قانون حاوی احکامی دشوار و طولانی است به طوریکه تغییر و تحولاتی در نظام مالیاتی کشور ایجاد کرده است. مالیات بر ارث به دو دسته مالیات بر ترکه و مالیات بر ارث با معنای خاص تقسیم می گردد. مالیات بر ترکه ، به سرمایه ای تعلق می گیرد که از متوفی بجا می ماند چه به ارث برسد یا نرسد ، این مالیات به دارایی که به ارث برسد متعلق می شود که هر یک از وراث بایستی مالیات ارزش افزوده دارایی به ارث رسیده خود را بپردازند.

نحوه محاسبه مالیات بر ارث

مهمترین سوال مطرح در ارتباط با مالیات بر ارث این است که مالیات بر ارث چند درصد است ، یا به عبارت بهتر نرخ محاسبه مالیات بر ارث به چه صورت می باشد. در قانون عصر امروز مالیات با ارث بر طبق میزان ترکه متوفی متفاوت خواهد بود. همچنین نرخ مالیات بر ارث از امر نسبیت وارث با متوفی تبعیت می کند. هر چه میزان نسبیت نزدیکتر باشد مالیات بر ارث کمتر خواهد بود و بلعکس.

قانون مالیات بر ارث

در قانون ، پیش زمینه پرداخت ترکه به ورثه این می باشد که ترکه ها ارزش گذاری شده ، سپس سهم هر وارث مشخص گردیده و طبق جدول قانون میزان مالیات بر ارث آن تعیین و پرداخت شود. پس از پرداخت مالیات ، امکان انتقال ترکه به هر وارث فراهم می شود. در حال حاضر می بایست کل مالیات بر ارث پرداخت شود و این کاستی برای بعضی افراد مشکلاتی را بوجود آورده است و توانایی پرداخت کل آن را نداشته و خواستار پرداخت بخشی از مالیات و دریافت بخشی از ترکه هستند.

 

اموال مشمول مالیات بر ارث

ماده ۱۹ قانون مالیاتهای مستقیم – اموال مشمول مالیات بر ارث عبارتند از کلیه ماترک متوفی واقع در ایران یا خارج از ایران اعم از منقول و غیرمنقول ، مطالبات قابل وصول و حقوق مالی پس از کسر هزینه کفن و دفن در حدود عرف و عادت و واجبات مالی و عبادی در حدود قواعد شرعی و دیون محقق متوفی.

تبصره : بدهی که متوفی به وراث خود دارد در صورتی که مستند به مدارک قانونی بوده و اصالت آن مورد تائید هیئت حل اختلاف مالیاتی قرار گیرد قابل کسر از ماترک خواهد بود . در مورد مهریه و نفقه ایام عده تائید هیئت مذکور لازم نیست و در مورد وراث طبقه دوم و سوم کسر دیون منوط به آن است که متوفی تا تاریخ فوت خود دارای وراث از طبقه ماقبل حسب مورد بوده است .

چنانچه وراث طبقه اول متوفی جهت انجام هزینه های ضروری از قبیل کفن و دفن و مراسم ترحیم نیاز به برداشت وجه نقد از حساب بانکی متوفی داشته باشند، بانکها می توانند پس از احراز هویت کامل وراث حداکثر تا مبلغ ۱۰.۰۰۰.۰۰۰ ریال بطور علی الحساب بدون ارائه گواهی واریز مالیات بر ارث پرداخت نمایند.

 

جدول نرخ مالیات

برای مالیات بر ارث جدول قانون مالیاتی وجود دارد. در جدول مالیات بر ارث فاصله طبقاتی در موارد مختلف یکسان شده است و فاصله مقدار مالیات بر ارث آنها همگن شده است بطوریکه نرخ مالیات بر ارثی از طبقه دوم دو برابر طبقه اول می باشد. با ارائه گواهی پرداخت مالیات ، دارایی طبق قوانین مالیات بر ارث متوفی را به ورثه انتقال می دهد ، در غیر اینصورت با ورثه همکاری داشته و مشمول جریمه ای به میزان دو برابر خواهد شد.

شرح

طبقه اول

طبقه دوم

طبقه سوم

تا مبلغ ۵۰.۰۰۰.۰۰۰ ریال

۵%

۱۵%

۳۵%

تا مبلغ ۲۰۰.۰۰۰.۰۰۰ ریال نسبت به مازاد ۵۰.۰۰۰.۰۰۰ ریال

۱۵%

۲۵%

۴۵^

تا مبلغ ۵۰۰.۰۰۰.۰۰۰ ریال نسبت به مازاد ۲۰۰.۰۰۰.۰۰۰ ریال

۲۵%

۳۵%

۵۵%

نسبت به مازاد ۵۰۰.۰۰۰.۰۰۰ ریال

۳۵%

۴۵%

۶۵%

انحصار وراثت

وراث بر طبق قانون مالیاتهای مستقیم به سه طبقه زیر تقسیم می شوند :

  • طبقه اول : پدر ، مادر ، شوهر ، زن ، فرزندان و اولاد فرزندان
  • طبقه دوم : اجداد ، خواهر ، برادر و فرزندان آنها
  • طبقه سوم : عمو ، عمه ، دایی ، خاله و فرزندان آنها

نرخ مالیات بر ارث نسبت به سهم الارث

ماده ۲۰ قانون مالیاتهای مستقیم – نرخ مالیت بر ارث نسبت به سهم الارث وراث به شرح زیر است:

اگر در هر طبقه ای حتی یک نفر ورثه در قید حیات باشد ، کاشف قانون وراثت باعث می شود تا طبقات دیگر ارث نبرند و به آنها ارثی تعلق نپذیرد.

‌از سهم الارث هریک از وراث طبقه اول مبلغ سی میلیون (۰۰۰ ۰۰۰ ۳۰) ریال به عنوان معافیت کسر و مازاد به نرخ‌های مذکور مشمول مالیات‌می‌باشد. معافیت مذکور برای هر یک از وراث طبقه اول که کمتر از بیست سال سن داشته یا محجور یا معلول از کار افتاده باشند مبلغ پنجاه میلیون(۰۰۰ ۰۰۰ ۵۰) ریال خواهد بود.

لازم به ذکر است، وراث طبقه دوم و سوم مشمول معافیت نیستند. البته نرخ های مالیاتی تصاعدی اند و هر ورثه فقط باید از یک معافیت استفاده کند.

وجود مالیات بر ارث در صورت وجود وصیت نامه

اموالی که به موجب وصیت به وراث تعلق می گیرد، زمانی مشمول مالیات خواهد شد که وصیت با فوت موصی قطعی شده باشد. البته هر فرد مسلمان تنها می تواند تا یک سوم اموال خود را به موجب وصیت نامه عادی یا رسمی به شخص دیگری واگذار کند. چنانچه بیش از ثلث اموال مورد وصیت قرار گیرد، باید همه وراث وصیت نامه مزبور را تأیید و حکم تنفیذ از سوی دادگاه صادر گردد.

اموالی که از شمول مالیات بر ارث خارج است

وجوه بازنشستگی و وظیفه و پس انداز خدمت و مزایای پایان خدمت، مطالبات مربوط به خسارت اخراج، بازخرید خدمت و مرخصی استحقاقی استفاده نشده، بیمه عمر، خسارت فوت ، دیه.

هشتاد درصد اوراق مشارکت و سپرده های متوفی نزد بانکهای ایرانی و شعب آنها در خارج از کشور و موسسه های اعتباری مجاز.

پنجاه درصد ارزش سهام متوفی در شرکتهایی که سهام آنها طبق قانون مربوط در بورس پذیرفته شده باشد.

چهل درصد ارزش سهام یا سهم الشرکه متوفی در سایر شرکتها

چهل درصد ارزش خالص دارایی متوفی در واحدهای تولیدی، صنعتی، معدنی و کشاورزی .

وظیفه وراث

ماده ۲۶ قانون مالیاتهای مستقیم – وراث (منفرداً یا مجتمعاً) یا ولی یا امین یا قیم یا نماینده قانونی آنها مکلفند ظرف شش ماه از تاریخ فوقت متوفی اظهارنامه ای روی نمونه مخصوصی که از طرف سازمان امور مالیاتی کشور تهیه می شود حاوی کلیه اقلام ماترک با تعیین بهای زمان فوت و تصریح مطالبات و بدهی هایی که طبق مقررات این فصل قابل احتساب هستند به ضمیمه مدارک زیر به اداره کل امور مالیاتی صلاحیت دار تسلیم و رسید دریافت دارند.

صدور گواهی تصدیق انحصار وراثت

مرجع صلاحیت دار جهت صدور گواهی دادگاهی است که آخرین محل سکونت متوفی بوده است. مطابق ماده ۲۰ قانون آیین دادرسی مدنی دعاوی راجع به ترکه متوفی در دادگاه محلی اقامه می شود که آخرین اقامتگاه متوفی در ایران،آن محل بوده و اگر آخرین اقامتگاه متوفی معلوم نباشد رسیدگی در صلاحیت دادگاهی است که آخرین محل سکونت متوفی در ایران در حوزه ی آن بوده است.بنابراین اگر شخصی در طول زندگی خود در شهرهای مختلفی سکونت داشته باشد وبرای مثال آخرین محل سکونت وی مشهد باشد،در صورت فوت دادگاه مشهد صلاحیت صدور گواهی انحصار وراثت را خواهد داشت هر چند که شخص در شهر دیگری فوت نموده باشد یا اموال وی در نقطه دیگری قرار گرفته باشد.

همچنین اداره امور مالیاتی صلاحیت دار در مورد ارث , اداره امر مالیاتی است که آخرین اقامتگاه قانونی متوفی در محدوده آن واقع بوده است و اگر متوفی در ایران مقیم نبوده , اداره امور مالیاتی مربوط در تهران خواهد بود .

اشخاص صلاحیت دار جهت تقاضای گواهی انحصار وراثت : وراث متوفی و یا سایر اشخاص ذی نفع می توانند از دادگاه، تقاضای صدور تصدیق انحصار وراثت نمایند.نکته قابل توجه اینکه چنانچه وراث و یا اشخاص ذی نفع متعدد باشند نیازی به درخواست همگی آنها نمی باشد واقدام یک نفر از افراد فوق الاشاره جهت تقاضا کفایت می نماید.

مدارک موردنیاز

۱- رونوشت یا تصویر گواهی شده کلیه اوراقی که مثبت حق مالکیت متوفی نسبت به اموال و حقوق مالی بشود.

ملک: سند مالکیت، گواهی پایان کار ساختمان یا قبض پرداخت عوارض نوسازی.

اتومبیل : سند مالکیت

محل کسب: سند مالکیت یا سند اجاره و پروانه کسب

سهام شرکت: برگه سهام و مدارک متعلق به شرکت

اسناد مربوط به وجوه نقد نزد بانکها و موسسات اعتباری و سپرده گذاریها

۲- رونوشت یا تصویر گواهی شده اسناد مربوط به بدهی و مطالبات متوفی

۳- درصورتی که اظهارنامه از طرف وکیل یا قیم یا ولی داده شود رونوشت یا تصویر گواهی شده وکالت نامه یا قیم نامه

۴- رونوشت یا تصویر گواهی شده آخرین وصیت نامه متوفی اگر وصیت نامه موجود باشد.

۵- گواهی فوت

۶- تصویر شناسنامه کلیه وراث و متوفی

نکات قابل توجه در تصدیق انحصار وراثت:
۱ــ در صورتی که در زمان فوت نطفه ای منعقد شده باشد،جنین نیز جزء وراث قرار می گیرد ومی بایست در دادخواست مربوط قید شود.

۲ــ در تصدیق انحصار وراثت به درخواست ورثه، دادگاه حصه هر یک از ورثه را معین می نماید.

۳ــ در صورتی که برای محجور قیم معین نشده ،دادستان می تواند بنام محجور به درخواست تصدیق انحصار وراثت اعتراض نماید.

۴ ــ در صورتی که بهای ترکه بیش از ۳۰ میلیون ریال نباشد،دادگاه بدون انتشار آگهی به ادله درخواست کننده رسیدگی ودرخواست صدور گواهی حصر وراثت را حسب اقتضای دلایل قبول یا رد می کند.

۵ ــ رأی دادگاه دایر بر درخواست تصدیق قابل پژوهش و فرجام است.

 

گواهینامه واریز مالیات بر ارث

ماده ۳۵ قانون مالیاتهای مستقیم – ادارات ثبت اسناد و املاک موقعی که مال غیرمنقول را به اسم وراث یا موصی له ثبت می نمایند، همچنین کلیه دفاتر اسناد رسمی در موقعی که می خواهند تقسیم نامه یا هر نوع معامله وراث راجع به ماترک را ثبت کنند، باید گواهی نامه اداره امور مالیاتی صلاحیت دار را مبنی بر عدم شمول مالیات یا این که مالیات متعلق کلا پرداخت یا ترتیب یا تضمین لازم برای پرداخت آن داده شده است مطالبه نمایند و قبل از ارائه این گواهی نامه مجاز به ثبت نیستند.

عدم استطاعت وراث در خصوص پرداخت مالیات بر ارث

در صورتی که وراث قادر به پرداخت تمام یا قسمتی از مالیات خود نباشند، سازمان امور مالیاتی می تواند با اخذ تضمین معتبر تا مدت سه سال مالیات متعلقه را تقسیط نماید یا به آنان مهلت دهد. در نهایت، اگر تقسیط نیز برای وراث مقدور نباشد، سازمان امور مالیاتی می تواند طبق ماده ۴۱ قانون مالیات های مستقیم یکی از اموال مرحوم را با توافق وراث به جای مالیات قبول کند.

مودیان مالیاتی باید توجه داشته باشند که به اِزای هر ماه تأخیر در پرداخت مالیات، جریمه ای معادل ۵/۲ درصد مالیات به آنان تعلق می گیرد. همچنین اگر اظهارنامه مالیات بر ارث خارج از موعد قانونی تسلیم شود، یا وراث اموالی را کتمان نمایند، معادل ۵ درصد ارزش اموال اظهار نشده مشمول جریمه می شوند. بنابراین توصیه می شود که ورثه حتی الامکان در کوتاه ترین مدت مالیات خود را پرداخت کنند، چرا که براساس مقررات جاری، در صورت خوش حسابی ۸۰ درصد از کل جرایم وراث بخشیده می شود. بنابراین به منظور جلوگیری از افزایش جریمه، حتی در موارد اختلاف و اعتراض بهتر است که وراث مبالغی بابت علی الحساب مالیات پرداخت نمایند.

مراحل قانون مالیات ارث

وارث یا نماینده قانونی پس از فوت شخصی موظف است در صورتیکه مالی از ترکه به وارث می رسد ، نهایتا تا شش ماه بعد از تاریخ فوت به نزدیکترین سازمان امور مالیاتی محل سکونت متوفی برای مراحل انحصار وراثت مراجعه کند و اسناد مربوطه ، صورت اموال و بدهی های وی را در اظهارنامه مخصوص مالیات بر ارث تکمیل نماید.

پس از تکمیل اظهارنامه ، تمامی اموال متوفی اعم از منقول و غیر منقول به نرخ روز بوسیله ماموران مالیات انحصار وراثت ارزش گذاری شده ، تمامی بدهی های متوفی مانند مهریه ، وام و …کسر می شود و سهم هر یک از وراث به نسبت محاسبه می شود. این نرخ ها در جدول بالا نشان داده شده است که طبق ماده ۲۰ قانون مالیاتهای مستقیم اعمال شده است.

قانون جدید ارث دختر و پسر

دختر باید در صورت تضییع شدن ، وارث بودن خود و اموال متوفی را برای مورث اثبات کند و مدارک را به دادگاه صالحه ارائه دهد تا اسناد مالکیت وراث جاعل ابطال گردد.

در صورتی که خواهر و برادر مادری باشند ، بطور مساوی ارث می برند که سهمشان ثلث ارث است و این سهم بینشان تقسیم می شود.

نظرتان را ثبت نمایید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد .بخش ‌های مورد نیاز علامت‌ گذاری شده ‌اند * *

*