خانه / بورس و سهام / چرا عدالت در عرضه اولیه سهام رعایت نمی شود؟

چرا عدالت در عرضه اولیه سهام رعایت نمی شود؟

 طي چند سال اخير هميشه عرضه‌هاي اوليه براي سهامداران از جذابيت خاصي برخوردار بوده؛ چراكه بدون چون و چرا شركت‌هاي عرضه‌كننده طي يك بازه چند روزه درصدي سود را نصيب سهامداران خود كرده‌اند.

دليل اينكه بيشتر معامله‌گران مي‌خواهند تحت هر شرايطي سهام شركت‌هاي عرضه اوليه را خريداري كنند به اين بازمي‌گردد كه عموما اين شركت‌ها با شرايط خاص به بازار عرضه مي‌شوند و سهامداران از ترس عقب ماندن از قافله مي‌خواهند ولو براي چند روز اين سهام را در اختيار بگيرند تا اگر از سهم حمايت شد آنها نيز از آن بي‌بهره نباشند، وگرنه واقعيت اين است كه بيشتر خريداران اين سهام نوسان‌گيراني هستند كه به چند درصد سود بسنده مي‌كنند و سهم را در سبد خود نگه نمي‌دارند.

اما مساله‌اي كه در حال حاضر در اين عرضه‌ها خودنمايي مي‌كند عدم توانايي خريد اين سهام توسط بيشتر كاربران آنلاين است و هرچه مي‌گذريم اين معامله‌گران از اين عرضه‌ها بي‌نصيب‌تر از قبل مي‌شوند، چراكه در اكثر موارد معامله‌گران برخط در زمان ثبت سفارش و انجام خريد خود با هنگ كردن سيستم و عدم خريد روبه‌رو مي‌شوند.

اين معامله‌گران عموما قبل از عرضه‌ها امكان ثبت سفارش را پيدا نمي‌كنند و دليل آن هم در مواقعي پايين بودن سرعت اينترنت يا عدم توانايي كارگزاري در ارائه خدمات به مشتري است. در اين ميان كارگزاران به هيچ عنوان مسووليت اين موضوع را نمي‌پذيرند، در حالي كه آنها نيز تا حدي مقصر هستند؛ چراكه آنان وظيفه دارند از شركت‌هاي نرم‌افزاري طرف قرارداد خود بخواهند كه اين مشكل را حل كند و وقتي يك اتفاق براي چند بار متمادي رخ دهد آنها به عنوان ارائه‌كننده اين خدمات بايد پاسخگو باشند.

در حقيقت مساله‌اي كه در اينجا مطرح است داشتن يا نداشتن 500 سهم كشتيراني درياي خزر نيست و البته از آنجا كه اين سهم در حدود 30 درصد بالاتر از قيمتي كه بازار تصور مي‌كرد كشف قيمت شد، بسياري از سهامداران از خريد آن منصرف شدند و به نظر مي‌رسد در اين عرضه به دليل كم بودن سطح تقاضا و همچنين ابتكار مسوولان در تعيين سهميه بسيار اندك براي هر معامله‌گر مشكلات كاربران آنلاين كمرنگ‌تر از قبل بود. در نهايت واقعيت اين است كه بايد راهكاري براي اين مشكل انديشيده شود و صرفا انجام عرضه اوليه به معناي وسعت و عمق دادن به بازار سرمايه نيست و بايد مكانيزم‌هايي كه مرتبط با آن هستند نيز به موازات سطح بازار رشد داده شوند تا در نهايت بتوانيم بازاري با عمق مناسب و كارآيي بالا داشته باشيم كه مسوولان مجبور نباشند حالت رقابت را با تعيين سهميه بسيار پايين از بين ببرند و كاربران نيز به دليل مشكلات فني موجود از خريد سهم مورد علاقه خود باز نمانند.

ضرر كارگزاران از عدم خريد كاربران برخط

به دليل عدم تبحر و رفتار هيجاني كاربران آنلاين در پروسه كشف قيمت، عرضه اوليه در دو مرحله صورت مي‌گيرد و كاربران آنلاين از مرحله كشف قيمت حذف شده‌اند.

سيدروح‌الله ميرصانعي، دبيركل كانون كارگزاران بورس و اوراق بهادار با ذكر مطلب فوق گفت: در پي تجربه‌هاي قبلي عرضه‌هاي اوليه كه در آن رفتار كاربران آنلاين هيجاني و باعث بالا رفتن قيمت مي‌شد در ابتدا معامله‌گران حرفه‌اي بر روي بخشي از سهام كشف نرخ را انجام مي‌دهند و بعد از آن بر روي نرخ كشف شده، اين دسته از كاربران با يكديگر به رقابت مي‌پردازند.

طي چند عرضه اخير در دو عرضه سهم كاربران آنلاين بيشتر و سهم كاربران حرفه‌اي كمتر شده است تا معامله‌گران برخط بتوانند تعداد سهام بيشتري را در اين رقابت نصيب خود كنند. وي در ادامه افزود: اما نبايد فراموش كرد كه قرار نيست به كليه كاربران سهم تعلق بگيرد، چراكه اين يك رقابت است كه اكثر كاربران در آن ناموفق هستند. اگر قرار باشد در عرضه اوليه به كليه متقاضيان سهم تعلق گيرد ديگر جذابيتي براي رقابت وجود نخواهد داشت، اما كاربران آنلاين در صورت موفق نشدن مقصر را كارگزاري و سيستم معاملاتي آن مي‌دانند؛ در حالي كه اين طور نيست. ميرصانعي در ادامه با اشاره به اين موضوع كه اگر كاربر آنلاين كارگزاري نتواند سهم دريافت كند اين سهميه از بين رفته و نصيب كارگزاري نمي‌شود، گفت: اين مساله را بسياري از معامله‌گران نمي‌دانند و تصور مي‌كنند كه عدم موفقيت آنها به نفع كارگزاري است؛ در حالي كه كارگزاران به طور منطقي تمايل دارند كليه كاربران آنها در عرضه اوليه شركت‌ كنند و موفق شوند تا از خريد آنها كارمزدي نصيب كارگزاري شود.

دبيركل كانون كارگزاران دو عامل را در عدم موفقيت بيشتر كاربران برخط در عرضه‌‌هاي اوليه دخيل دانست و افزود: در ابتدا شركت‌هاي نرم‌افزاري طرف قرارداد كارگزاري‌ها قرار دارند. سيستم‌هاي طراحي شده توسط اين شركت‌ها در عرضه‌هاي اوليه جوابگوي حجم بالاي تقاضا و ثبت سفارش همزمان نيست و اصطلاحا سيستم هنگ مي‌كند و در برخي موارد شرايط به گونه‌اي است كه همزمان سيستم چند كارگزاري از كار مي‌افتد. عامل ديگر متناسب نبودن حجم عرضه با تقاضاي درخواستي است. تعداد معامله‌گران آنلاين كه ثبت سفارش انجام مي‌دهند بسيار بيشتر از سقف سهميه تعيين شده است و اين مساله باعث نارضايتي كاربران مي‌شود و تصور مي‌كنند كه در اين ميان كارگزار دخيل بوده كه چنين نيست. ميرصانعي در پايان به روش ثبت سفارش اشاره كرد و گفت: بايد راهكار ديگري اجرا شود و قرار است در سال جاري روش ثبت سفارش كه دستورالعمل آن به تصويب سازمان بورس نيز رسيده اجرايي شود. اگر قيمت به صورت واقعي كشف شود ديگر متقاضي واهي يا متقاضي به اميد سود چند درصدي در عرضه اوليه نخواهيم داشت و كساني براي خريد سهم قدم پيش مي‌گذارند كه از شركت و قيمت آن تحليل درستي داشته باشند و اصطلاحا سهم در قيمت تحليلي خود عرضه شود، نه به قيمت پايين‌تر از آن تا براي كليه بازار جذاب باشد.

سهم كاربران آنلاين رو به افزايش است
بايد مشكلات كاربران آنلاين را دسته‌بندي كرد. بخشي از اين مشكلات مربوط به عدم توانايي سيستم معاملاتي در پاسخگويي به حجم تقاضاست كه به بورس ربطي پيدا نمي‌كند و مربوط به كارگزاري‌ها است و برخي ديگر مربوط به بورس و سهميه‌بندي است. محمدرضا رهبر از كارشناسان بازار سرمايه با اشاره به گسترده شدن معاملات آنلاين در بورس درخصوص مشكلات عرضه اوليه براي اين دسته از كاربران گفت: سهم كاربران ‌آنلاين از معاملات هر روز در بورس در حال افزايش است و سازمان هم به دنبال آن است كه كاربران آنلاين را در اولويت قرار دهد؛ اما در اين بين نارسايي‌هايي وجود دارد كه برخي از آنها به بورس و سهميه‌بندي سهام برنمي‌گردد و ناشي از كندي اينترنت و ظرفيت سيستم معاملاتي است.

وي در ادامه افزود: در عرضه‌هاي اوليه به دليل بالا بودن تقاضا و محدوديت عرضه ناظر معاملات ناگزير است كه سقفي را براي هر كاربر تعيين كند تا در هنگام عرضه پاسخگوي متقاضيان باشد.

رهبر روند پيش روي معاملات آنلاين درخصوص عرضه‌هاي اوليه را رو به بهبود توصيف كرد و گفت: در حال حاضر بيش از 50 درصد معاملات از كانال آنلاين انجام مي‌شود كه اين مساله باعث مي‌شود هر روز سقف اعتبار اين كاربران بالاتر رود.

بهاره نوري

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شدبخش های مورد نیاز علامت گذاری شده است *

*