خانه / بورس و سهام / بحران بازارهاي صادراتي در راه بورس تهران

بحران بازارهاي صادراتي در راه بورس تهران

بازار سهام در حالي روند نزولي فرسايشي خود را از اواسط دي ماه سال 92 آغاز كرده و ادامه مي‌دهد كه در حال حاضر حدود 19 درصد افت شاخص را شاهد بوده است. علت اصلي اين امر را مي‌توان رشد انتظاري بيش از اندازه قيمت‌ها در نيمه دوم سال گذشته دانست.
همچنين، برخي تصميمات عجولانه مسوولان و عدم تصميم‌گيري‌هاي به موقع دولت منجر به بلاتكليفي و بي اعتمادي سهامداران به بازار سهام و تشديد روند نزولي آن شده است. در شرايطي كه بسياري از كارشناسان، بورس را در انتظار نتايج مذاكرات هسته‌اي مي‌دانند، به وجود آمدن ناآرامي‌ها در منطقه مي‌تواند وابستگي بازار سهام را به رفع تحريم‌ها بيشتر كند. در اين مطلب سعي شده تا وضعيت فعلي بازار و نحوه اثرگذاري وضعيت مهم‌ترين كشورهاي طرف معامله ايران در بخش صادرات، مورد بررسي قرار گيرد.

چرا بازار جان نمي‌گيرد؟
بيش از 5 ماه است كه بازار سهام از تب و تاب لازم براي حركت صعودي برخوردار نيست و پيوسته نزول مي‌كند. گرچه مرور وقايع سال 92 بارها و بارها انجام شده است، اما اشاره‌اي مختصر به آن مي‌تواند مسير فعلي بازار سهام را بهتر تبيين كند. در اواسط دي ماه سال 92، متوسط نسبت قيمت به درآمد (P/E) بازار به حدود 3/8مرتبه رسيد كه بسيار بالاتر از ميانگين آن در سال‌هاي گذشته بود. به اين ترتيب، مطرح شدن بحث افزايش نرخ خوراك پتروشيمي‌ها و در پي آن اجراي فاز دوم هدفمندي يارانه‌ها منجر شد تا روند اصلاح قيمتي در بازار سهام شكل گيرد. اين مساله در ادامه با تصميم عجولانه سازمان بورس مبني بر اعمال سقف فروش در معاملات روزانه همراه شد. «عدم خريد»، اولين سيگنال دريافتي از قانون مزبور بود كه منجر به ايجاد ركود خسته‌كننده‌اي در بازار سهام شد. در صورتي كه اگر اجازه اصلاح قيمت‌ها در آن دوران به صورت طبيعي داده مي‌شد، در حال حاضر شاهد اين بي‌اعتمادي نسبت به بازار سرمايه نبوديم. در حال حاضر مشاهده مي‌شود كه P/E متوسط بازار حدود 4/6 است كه همچنان رقم نسبتا بالايي است. همان‌طور كه در نمودار مشاهده مي‌شود، عمده شركت‌هاي بورس داراي نسبت‌هاي قيمت به درآمد بالاي 5 هستند؛ به طوري كه بيشترين تجمع، براي P/Eهاي حدود 10 مرتبه (107 شركت) است. همين مساله متوسط قيمت به درآمد بازار را بالا برده است و اجازه رشد بازار را نمي‌دهد. گرچه بخش قابل توجهي از شركت‌ها نيز نسبت قيمت به درآمد حدود 5 دارند و به نظر مناسب مي‌آيند، اما بايد توجه شود كه اين نسبت تنها گزينه انتخاب سهم نيست، زيرا در شرايط فعلي، سپرده‌هاي بانكي با P/E حدود 3/4 (معادل 23 درصد سود سالانه) از اين منظر داراي مزيت هستند.
به عبارت دقيق‌تر، در شرايطي نسبت‌ قيمت به درآمد حدود 5 مي‌تواند مناسب ارزيابي شود كه اميدواري نسبت به آينده آنها و افزايش سودآوري وجود داشته باشد كه در شرايط فعلي و بر اساس پيش‌بيني‌هاي سود سالانه جديد شركت‌ها، چنين مساله‌اي مشاهده نمي‌شود. در واقع، نبود امكان افزايش قيمت فروش محصولات با توجه به كنترل نرخ تورم و همچنين، توسعه نه چندان زياد شركت‌ها با در نظر گرفتن رشد صنعتي بسيار ملايم 2/ 3 درصدي تا پايان سال نمي‌تواند سودآوري شركت‌ها را تحت تاثير زيادي قرار دهد.

توافقات هسته‌اي لازمه تحرك بورس
طي سال‌هاي اخير، گسترش تحريم‌ها عليه ايران منجر به محدود شدن بازار هدف شركت‌هاي داخلي شده است. در شرايطي كه بخش قابل توجهي از نمادهاي بورس تهران را شركت‌هاي صادركننده تشكيل مي‌دهند، محدوديت مزبور مي‌تواند آثار مخربي بر كليت بازار سهام داشته باشد. بر اساس گزارش سالانه گمرك كل كشور، بيشترين ميزان صادرات ايران (از منظر ارزش) در سال 92 به ترتيب به كشورهاي چين، عراق، امارات، هند و افغانستان اختصاص داشته است. حال با توجه به كند شدن روند رشد اقتصادي چين و هند و همچنين ناآرامي‌هاي عراق مشاهده مي‌شود كه اقتصاد كشور و پيرو آن شركت‌هاي بورسي براي تحرك به شدت نيازمند رسيدن به توافق‌هاي هسته‌اي و يافتن بازارهاي هدف جديد هستند.

ناآرامي‌هاي منطقه‌اي؛ هيجانات سهامداران
اگر بار ديگر نگاهي به روند بورس در سال 92 بيندازيم، مشاهده مي‌شود تا پيش از 15دي ماه، يكي از افت‌هاي شديد شاخص كل مربوط به شهريور است؛ درست در زماني كه ناآرامي‌هاي داخلي سوريه تشديد شده و آمريكا اعلان جنگ كرده بود. در آن دوران، شاخص كل بورس در كمتر از يك ماه با حدود 4هزار واحد افت (معادل 7/6 درصد) از محدوده 61 هزار واحدي به 57 هزار واحد نزول كرد. گرچه وقوع جنگ مي‌توانست آثار نامطلوبي بر وضعيت كشور داشته باشد، اما اين ميزان افت در مدت زمان كوتاه، تنها ناشي از رفتار هيجاني سهامداران بورس تهران بود. در آن زمان، بورس خود كشور سوريه كمتر از 2 درصد افت را تجربه كرده بود، در حالي كه در بازار سهام كشور شاهد تشديد صف‌هاي فروش بوديم. در واقع، عدم ارتباط زياد بازار سهام تهران با ساير كشورها و تاثيرپذيري محدود از آنها دليل اصلي هيجاني بودن رفتار سهامداران در برخورد با اين مسائل‌ است.

تراز بازرگاني مثبت در اختيار عراق
از سوي ديگر، توجه به اهميت عراق در ترازنامه بازرگاني اقتصاد ايران ضروري است. همان‌طور كه اشاره شد پس از چين، بيشترين ميزان صادرات ايران در سال 92 از منظر ارزش در اختيار عراق بوده است (حدود 19 درصد صادرات)، به طوري كه در اسفند 92، عراق از اين حيث مقام نخست را كسب كرد. در اين ميان، مي‌توان به 57 درصد صادرات خودرو در سال 92 به عراق اشاره كرد. همچنين، عراق يكي از بازارهاي اصلي صادرات محصولات سيماني كشور است. بر اين اساس، ناآرامي‌ها در اين كشور مي‌تواند تاثيري جدي بر دو صنعت بزرگ بورس تهران، يعني خودرو و سيمان داشته باشد. در واقع، عراق با در اختيار داشتن بيشترين تراز بازرگاني مثبت از منظر اقتصادي اثرگذاري بيشتري نسبت به سوريه بر وضعيت بورس تهران خواهد داشت.

سرعت رشد اقتصادي چين و هند در ابهام
شرايط چين به عنوان بزرگ‌ترين بازار صادرات محصولات كشور، مي‌تواند تاثير بسزايي بر وضعيت اقتصادي كشور داشته باشد. اين كشور كه طي سال‌هاي گذشته رشد اقتصادي 10درصدي را تجربه كرده است، در حال حاضر به‌منظور توسعه زيرساخت‌ها و رسيدن به اقتصادي با ثبات بيشتر، روند رشد اقتصادي خود را تا حدود 5/7 درصد كاهش داده است. به اين ترتيب، پيش بيني‌ها حاكي از آن است كه اين روند در سال‌ جاري نيز ادامه مي‌يابد و رشد اقتصادي چين حتي در سال‌هاي آتي به زير 7 درصد نيز خواهد رسيد.
از سوي ديگر، انتخاب مودي (Modi) به عنوان نخست وزير هند، موجي از خوش بيني را در ميان مردم اين كشور و به ويژه فعالان اقتصادي ايجاد كرده تا با اتخاذ سياست‌هاي مناسب منجر به رشد اقتصادي بيشتر هند شود. اين در حالي است كه پيش‌بيني آب‌و‌هوايي هند نشان مي‌دهد بروز پديده «ال نينو» (El Nino) در سال جاري منجر به كاهش بارندگي و در نتيجه محدود شدن ميزان توليد محصولات كشاورزي اين كشور خواهد شد. ال نينو، به گرم شدن موقتي آب اقيانوس اطلس گفته مي‌شود كه تغييرات جدي آب و هوايي را در منطقه به همراه دارد؛ به طوري كه در برخي مناطق منجر به بارندگي بيشتر مي‌شود و در مناطق ديگر كاهش بارندگي را به همراه دارد كه متاسفانه درخصوص هند باعث خشك شدن هوا مي‌شود. اين در حالي است كه 50 درصد وزن كالاهاي موجود در سبد شاخص قيمت مصرف‌كننده (CPI) در هند را محصولات كشاورزي تشكيل مي‌دهند. بر اين اساس، دولت هند به‌منظور كنترل نرخ تورم مجبور به اعمال سياست‌هاي پولي انقباضي است كه در شرايط فعلي منجر به كاهش رشد اقتصادي خواهد شد.

جذابيت بيشتر بازارهاي هدف جديد
بنا بر آنچه تا‌كنون اشاره شد، كشورهاي مورد هدف ايران نظير چين، عراق و هند در وضعيت چندان مناسبي به سر نمي‌برند و در نتيجه توليدكنندگان داخلي به‌منظور توسعه فروش محصولات، نيازمند يافتن بازارهاي جديدي هستند. در اين شرايط، بر اساس آمارهاي اقتصادي و همچنين تصميمات بانك مركزي اروپا (ECB) و آمريكا (FED)، پيش بيني‌ها از رونق اقتصادي در كشورهاي اروپايي و آمريكا حكايت دارند. به عبارت دقيق‌تر، پايين نگه داشتن نرخ بهره توسط بانك‌هاي مركزي يادشده، انگيزه براي انجام فعاليت‌هاي توليدي و سرمايه گذاري هر چه بيشتر در اين زمينه را در پي خواهد داشت كه مي‌تواند منجر به افزايش رشد اقتصادي آنها شود. بر اين اساس، در شرايطي كه كشورهاي طرف تجارت فعلي وضعيت مناسبي ندارند، هر گونه گشايشي در مذاكرات هسته‌اي و حركت به سمت بازارهاي هدف جديد و همچنين جذب سرمايه از آنها مي‌تواند منجر به رشد قابل توجه اقتصاد كشور و به دنبال آن بورس شود.

در بازار چه گذشت؟
روز گذشته در بورس اوراق بهادار تهران 655 ميليون سهم به ارزش يك هزار و 582 ميليارد و 500 ميليون ريال مورد معامله قرار گرفت. به‌رغم رشد حجم و ارزش اين معاملات نسبت به روز شنبه به ترتيب به ميزان 155 و 81 درصدي، شاخص اين بازار از كاهش 18/884 واحدي برخوردار شد. بر اين اساس بود كه در پي كاهش 2/1 درصدي بازدهي شاخص كل عدد تپيكس به 72 هزار و 631 واحدي تنزل يافت. در اين راستا بود كه معاملات بازار بورس اوراق بهادار از ابتداي هفته جاري از زیان 2/1 درصدی برخوردار شد.
روز گذشته نماد معاملاتي حق تقدم استفاده نشده شركت سيمان داراب با توجه به عدم كشف قيمت در روز معاملاتي قبل (بدون محدوديت نوسان قيمت‌)، حمل‌ونقل‌ توكا با توجه به تعديل پيش‌بيني درآمد هر سهم سال مالي منتهي به پایان اسفند 93 (بدون محدوديت نوسان قيمت و با استفاده از مكانيزم حراج تك قيمتي) بازگشایی شدند. همچنین نماد معاملاتي حق تقدم شركت بانك انصار جهت عرضه 224 میلیون و 960 هزار و 180 حق تقدم استفاده نشده بازگشایی شد. در این عرضه محدوديت هر دستور خريد حداكثر 000ر100 عدد (بدون محدوديت نوسان قيمت) تعیین شده است. در معاملات این حق تقدم ها، تنها كارگزار معرف (ناظر)حق تقدم استفاده نشده مجاز به فروش است وخريداران، حق فروش حق‌تقدم استفاده نشده را نخواهند داشت (قابليت معامله مجدد را ندارد). همچنين كارگزارخريدار موظف به پرداخت وجه پذيره‌نويسي حق‌تقدم خريداري شده است.
این گزارش می‌افزاید: در پايان معاملات دیروز نماد معاملاتي شركت هاي كارخانه‌های توليدي شهيد قندي، پتروشيمي آبادان جهت برگزاري مجمع عمومي عادي سالانه به منظور تصويب صورت‌هاي مالي و حق تقدم استفاده نشده شركت آهنگري تراكتورسازي ايران با توجه به پايان مهلت پذيره‌نويسي متوقف شد.

گزارش بازار سهام صادرات ایران تحیل بازار سهام پیش بینی بازار سهام اخبار بازار سهام
بهزاد بهمن نژاد / دنیای اقتصاد

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شدبخش های مورد نیاز علامت گذاری شده است *

*