خانه / بورس و سهام / کارنامه 24 ساله بازار سرمایه ایران

کارنامه 24 ساله بازار سرمایه ایران

بورس تهران تاکنون 4دوره عملکرد را در سال‌های پس از انقلاب پشت سرگذاشته اما با توجه به تعطیلی بورس در سال‌های جنگ تحمیلی، فعالیت بازار سرمایه برمبنای آمار در طول سال‌های پس از جنگ یعنی از 1368به این سو قابل بررسی است.

دوره (١٣٥٨ تا ١٣٦٧): پیروزی انقلاب اسلامی و وقوع جنگ تحمیلی در این دوره رویدادها و تحولات بسیاری را به‌دنبال داشته است. از دیدگاه تحولات مرتبط با بورس اوراق بهادار، نخستین رویداد، تصویب لایحه قانونی اداره امور بانک‌ها در تاریخ ١٧ خرداد ١٣٥٨ در شورای انقلاب بود که به موجب آن ٣٦ بانک تجاری و تخصصی کشور در قالب ٩ بانک شامل ٦ بانک تجاری و ٣ بانک تخصصی ادغام و ملی شدند. به همین ترتیب، شرکت‌های بیمه نیز ادغام و ملی شدند. رویداد مهم دیگر، تصویب قانون حفاظت و توسعه صنایع ایران در تیرماه ١٣٥٨ بود که به موجب آن صنایع کشور در 4گروه دسته‌بندی شدند و سازمان صنایع ملی ایران نیز برای انجام مأموریت حفاظت از آنها پدید آمد. به این ترتیب بر اثر ملی‌شدن بانک‌ها، بیمه و صنایع کشور، تعداد زیادی از بنگاه‌های اقتصادی پذیرفته شده در بورس از آن خارج شدند؛ تا آنجا که تعداد آنها از ١٠٥ شرکت و مؤسسه اقتصادی در سال ١٣٥٧ به ٥٦ شرکت در پایان سال ١٣٦٧ کاهش یافت. همچنین در سال ١٣٦٢ دادوستد اوراق قرضه به‌دلیل داشتن بهره مشخص، ربوی تشخیص داده شد و به این ترتیب بورس تهران که از اوایل دهه ١٣٦٠ روی اوراق سهام شرکت‌ها فعالیتی نداشت یک دوره رکود را آغاز کرد و تا سال ١٣٦٧ همچنان ادامه یافت.

دوره (١٣٦٨ تا 1384): پایان یافتن جنگ تحمیلی و آغاز دوره سازندگی زمینه‌های احیای دوباره بورس اوراق بهادار را فراهم ساخت؛ در واقع، تجدید فعالیت بورس اوراق بهادار یکی از مهم‌ترین سازوکارهای اجرایی بهسازی اقتصاد ملی به شمار می‌آمد که از طریق انتقال پاره‌ای از وظایف تصدی دولتی به بخش خصوصی، جذب نقدینگی و گردآوری منابع پس‌اندازی سرگردان و هدایت آنها به سوی مصارف سرمایه‌گذاری می‌توانست به تجهیز و مشارکت فعالانه بخش خصوصی در فعالیت‌های تولیدی بینجامد.

به این ترتیب توجه سیاستگذاران اقتصادی کشور به تجدید فعالیت بورس اوراق بهادار در سال ١٣٦٨، افزایش چشمگیر تعداد شرکت‌های پذیرفته‌شده و افزایش حجم فعالیت بورس اوراق بهادار تهران را در پی داشت؛ تا آنجا که تعداد اینگونه شرکت‌ها از ٥٦ شرکت در سال ١٣٦٧ به 407شرکت در سال 1384افزایش یافت. از سوی دیگر، روند پرنوسان فعالیت بورس اوراق بهادار تهران در سال‌های ١٣٦٩ تا ١٣٧٥، به‌ویژه نوسان‌های سال‌های ١٣٧٣ و ١٣٧٤ افت و خیزهای دوره‌ای قابل توجهی را در پی داشت که برایند آنها به انتظارات نامتعارف سرمایه‌گذاران و بی‌اطمینانی حاکم بر این بازار انجامید. جداول زیر اطلاعات مربوط به بورس اوراق بهادار از قبیل شاخص سود نقدی و قیمت، بازده بورس، ارزش بازار (میلیارد ریال) و تغییرات آن، ارزش معاملات و تغییرات آن، گردش معاملات، حجم معاملات (میلیون سهم) و تعداد دفعات معامله (عدد) از سال 1368تا 1384ارائه شده است. بازده بورس (براساس شاخص سود نقدی و قیمت) به‌صورت دوره‌ای در کل دوره 1377تا 1384حدود 1300درصد رشد داشته است.

دوره (84 تا 91): آمارها نشان می‌دهد؛ بعد از تصویب قانون جدید بازار سرمایه درسال 84، ارزش بازار برابر 322درصد رشد داشته است، درحالی‌که در این مدت بحران‌های اقتصادی و تحریم‌های همه‌جانبه، گریبانگیر کشور بوده است. همچنین بدون درنظر گرفتن ارزش بازار، شرکت‌هایی که براساس اصل 44وارد بورس شده‌اند، رشد ارزش بازار برابر 196درصد بوده است. بازده بورس هم در طول دوره 1384تا 1391معادل 476درصد رشد داشته است.

قانون بازار اوراق بهادار

تا سال 1384، سازمان کارگزاران بورس اوراق بهادار تهران به‌عنوان تنها رکن اجرایی، با شخصیت حقوقی مستقل غیرانتفاعی، مسئولیت اداره بورس را بر عهده داشت. این سازمان را هیأت مدیره‌ای هفت نفره اداره می‌کرد که توسط مجمع عمومی اعضا انتخاب می‌شدند. نظارت بر فعالیت سازمان کارگزاران بورس تهران نیز بر عهده شورای بورس، به‌عنوان بالاترین رکن تصمیم‌گیری و مسئول و ناظر حسن اجرای قانون تأسیس بورس اوراق بهادار قرار داشت. این قانون در سال 1384با توجه به عدم‌توان پاسخگویی به نیازهای جدید بازار اوراق بهادار مورد بازنگری قرار گرفت و در آذرماه همان سال قانون بازار اوراق بهادار به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید. در گام اول اجرای قانون بازار اوراق بهادار و برای حمایت از حقوق سرمایه‌گذاران و حفظ و توسعه بازاری شفاف، منصفانه و کارا، شورای بورس و سازمان بورس و اوراق بهادار به‌عنوان نهاد نظارتی و شرکت‌های بورس اوراق بهادار تهران، بورس کالای ایران، بورس انرژی، سپرده‌گذاری مرکزی اوراق بهادار و تسویه وجوه و فرابورس ایران به‌عنوان نهادهای عملیاتی تشکیل و به‌عبارتی مقام ناظر بازار از نهادهای اجرایی تفکیک شد.

عملکرد بورس اوراق بهادار در سال های 68 تا 75

شرح13681369137013711372137313741375
شاخص کل1001894724354036941،5491،937
ارزش بازار (میلیاردریال)2،4582،2072،8926،80821،43631،164
شرحواحد سنجش13681369137013711372137313741375
ارزش معاملاتمیلیارد ریال11654783525167931،8814،382
حجم معاملاتمیلیون عدد413635097149423802
تعداد دفعات معاملهعدد70،452185،089375،893

عملکرد بورس اوراق بهادار در سال های 76تا 83

شرح13761377137813791380138113821383
شاخص کل1،6531،5382،2062،9783،3595،06311،37912،113
شاخص سود نقدی و قیمت1،9123،2665،2217،50211،34627،07530،762
شاخص سود نقدی2،0552،4472،8983،2993،7053،9234،198
ارزش بازار(میلیارد ریال)27،12926،58543،74362،48781،682117،773309،696387،547
شرحواحد سنجش13761377137813791380138113821383
ارزش معاملاتمیلیاردریال2،0183،1175،2449،1777،83122،77666،870103،705
حجم معاملاتمیلیون عدد5561،2031،1821،6811،7054،1457،87914،171
تعداد دفعات معاملهعدد282،769290،827431،142707،065616،283812،7832،340،6471،263،948

عملکرد بورس اوراق بهادار در سال 84 تا88

شرح13841385138613871388
شاخص بورس138513861387138812،537
شاخص سود نقدی و قیمت26،84930،78136،19332،11751،006
ارزش بازار (میلیاردریال)325،728395،028462،105448،955651،428

عملکرد بورس اوراق بهادار در سال 88 تا 91

شرح1388138913901391
شاخص کل12،53723،29525،90638،041
شاخص قیمت و بازده نقدی51،00694،776105،398154،771
ارزش بازار (میلیاردریال)651،4281115،6361،282،5071،707،497،823
شرحواحد سنجش1388138913901391
ارزش معاملاتمیلیارد ریال184،170218،055226،447258،446
حجم معاملاتمیلیون عدد85،625101،91373،18980،045
تعداد دفعات معاملهعدد3،030،2913،398،5244،537،1055،123،017

عملکرد بورس اوراق بهادار در سال های اجرای قانون جدید

شرح1385138613871388138913901391
شاخص بورس تهران9،82110،0827،96612،53723،29525،90638،041
بازده بورس (درصد)14،617،611،3-58،885،811،246،8
ارزش بازار (میلیاردریال)395،028462،105448،955651،4281،115،6361،282،5071،707،498
تغییرات ارزش بازار(درصد)21173-45711533
ارزش معاملات (میلیاردریال)56،20173،201137،188184،170218،055226،447258،446
گردش معاملات0،140،160،310،280،200،180،15
تغییرات گردش معاملات (درصد)21،0-11،392،97،5-30،9-9،7-14،3-
حجم معاملات (میلیون سهم)15،83923،40147،81785،625101،91373،18980،045
تعداد دفعات معامله (عدد)1،858،9992،097،8551،873،4903،030،2913،398،5244،537،1055،123،017

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شدبخش های مورد نیاز علامت گذاری شده است *

*