کارگاه متن پژوهی درس چهاردهم فارسی دهم

کارگاه متن پژوهی درس چهاردهم فارسی دهم

جواب کارگاه متن پژوهی درس ۱۴ فارسی دهم (طوطی و بقال)

گام به گام پاسخ و حل تمرین های کارگاه متن پژوهی قلمروهای زبانی ، ادبی و فکری صفحه ۱۱۵ و ۱۱۶ درس ۱۴ چهاردهم ادبیات فارسی دهم

در بخش زیر جواب کارگاه متن پژوهی درس چهاردهم فارسی دهم را آماده کرده ایم. این بخش ها شامل قلمرو زبانی ، قلمرو ادبی و  قلمرو فکری میباشد درس چهاردهم : طوطی و بقال
جواب کارگاه متن پژوهی صفحه ۱۱۵ و ۱۱۶ فارسی دهم

جواب قلمرو زبانی صفحه ۱۱۵ فارسی دهم

۱ .معادل معنایی واژگان زیر را از متن درس بیابید.

پاسخ: ابر: میغ / آسوده: فارغ / چیره‌دست: حاذق / مردان کامل: ابدال

۲ .درباره کاربرد کلمه «را» در بیت زیر توضیح دهید.

هدیه‌ها می‌داد هر درویش را *** تا بیابد نطق مرغ خویش را

پاسخ: «را» در مصراع اول: در معنای «به» و حرف اضافه / «را» در مصراع دوم: در معنای «را» و نشانه مفعول

۳ .درباره تحوّل معنایی کلمه «سوداگران» توضیح دهید.

پاسخ:

سوداگر ←معنای قدیم: تاجر، مشتری ، خریدار و فروشنده / معنای جدید: سودجو، منفعت طلب / معنای مجازی: خیال‌باف ، کسی که وسواس، خیال و مالیخولیا دارد.

۴ .پسوند «وش» در کلمه «خواجه‌وش» به چه معناست؟ دو واژه دیگر که این پسوند را دارا باشند، بنویسید.

پاسخ:  «وش» در معنای «مانند» است؛ مانند: سایه وش ، پریوش ، مهوش ، حوروش

جواب قلمرو ادبی صفحه ۱۱۵ فارسی دهم

۱ .کنایه‌ها را در بیت هشتم بیابید و مفهوم آنها را بنویسید.

ریش برمی کند و می گفت ای دریغ *** کافتاب نعمتم شد زیر میغ

پاسخ:  ریش بر‌کندن کنایه از ناراحتی و تاسف زیاد * زیر میغ رفتن آفتاب کنایه از: از دست دادن چیزی (محروم شدن از سخن گویی طوطی)

۲ .مؤثر‌ترین شیوه‌ای که مولوی در «مثنوی معنوی» از آن بهره می‌گیرد، «تمثیل» است. تمثیل به معنای «تشبیه کردن» و «مَثَل آوردن» است و در اصطلاح ادبی، آن است که شاعر یا نویسنده برای تأیید و تأکید بر سخن خویش، حکایت، داستان یا نمونه و مثالی را بیان کند تا مفاهیم ذهنی خود را آسانتر به خواننده انتقال دهد.

اکنون ارتباط محتوای این درس را با تمثیل به‌کار گرفته شده، توضیح دهید.

پاسخ:  در این درس قضاوت شتاب زده و نادرست، توجه به ظاهر و بی توجهی به باطن با استفاده از حکایت و تمثیل زیبایی طوطی و بقال مورد نقد و سرزنش قرار گرفته است.

۳.  از متن درس، نمونه‌هایی برای انواع جناس بیابید. (متن کامل در صفحه ۱۱۵ و ۱۱۶)

کار پاکان را قیاس از خود مگیر/ گر چه ماند در نبشتن شیر و شیر

← جناس همسان (تام)

دید پُرروغن دکان و جامه چرب/ بر سرش زد، گشت طوطی کَب ز ضرب

← جناس ناهمسان (ناقص)

جواب قلمرو فکری صفحه ۱۱۶ فارسی دهم

۱ .مولوی در بیت های زیر، بر چه مفهومی تأکید دارد؟

هر دو نی خوردند از یک آبخور *** این یکی خالی و آن پُر از شکر

دست کان لرزان بود از ارتعاش***  وانکه دستی تو بلرزانی ز جاش

هر دو جنبش آفریده حق، شناس*** لیک، نتوان کرد این، با آن قیاس

پاسخ:  شباهت های ظاهری هرچیز و هرکس دلیل بر یکسانی آن ها نیست پس نباید فقط با توجه به ظاهر قضاوت نمود.

۲ .با توجّه به بیت زیر:

جمله عالم زین سبب گمراه شد *** کم کسی ز ابدال حق آگاه شد

الف) مقصود از «ابدال» چه کسانی است؟ پاسخ: مردان کامل (اولیای الهی)

ب) از نظر شاعر، علّت گمراهی جمله عالم چیست؟ پاسخ: نشناختن مردان کامل به علت شباهت ظاهری و بی اعتنایی به باطن

۳ .مولوی در بیت زیر، آدمی را از چه چیزی برحذر می‌دارد؟

چون بسی ابلیس آدم روی هست *** پس به هر دستی نشاید داد دست

پاسخ: فریب انسان به ظاهر خوب اما شیطان صفت و بدجنس را نخوریم و شتاب زده با کسی دوستی و همکاری نکنیم و علاوه بر ظاهر به باطن نیز توجه کنیم. (از اعتماد کردن به اشخاص بر اساس ظاهرشان بر حذر می دارد.)