ماهی ها چگونه تولید مثل می کنند

ماهی ها چگونه تولید مثل می کنند

ماهیان به یکی از سه روش زیر تولید مثل می کنند :

۱- در اغلب ماهیان، جنس های نر و ماده از هم جدا هستند که این روش تولید مثلی را روش دو جنسی می نامند. در این ماهیان دو اندام قرینه به نام غدد تناسلی وجود دارد که در ماهیان نر بیضه و در ماهیان ماده تخمدان می باشد و در محوطه شکمی وجود دارد.

۲- بعضی از ماهیان هرمافرودیت ( نر – ماده) هستند. این نوع تولید مثل در هامور ماهیان ( خانواده Serranidae ) و بعضی از آزاد ماهیان مشاهده می شود. هامور هرمافرودیت ناپایدار است یعنی ابتدا نر است و در سنین بالا ماده می شود.

۳- روش بکر زایی، که در این روش ماده بدون دخالت نر تولید مثل می کند وحتی ممکن است جفتگیری هم انجام شود ولی در این حالت، اسپرم فقط تحریک کننده تخمک است وبا تخمک ترکیب نمی شود و ماهیان به وجود آمده بدون داشتن صفات پدری غالبا ماده اند مثل: مولی آمازون (Fiecillia firmosa) که زنده زاست وخاص مناطق گرمسیری می باشد.

ماهی ها چگونه جفت گیری می کنند؟

همه گونه های ماهی تولید مثل می کنند، در حالی که تولید مثل برای زنده ماندن هر یک از ماهی ها ضروری نیست. برای درک چگونگی جفت گیری ماهی ها، شناخت اندام های تولید مثلی آنها مهم است. برای تولید مثل ماهی، اسپرم و تخمک باید با هم ترکیب شوند تا زندگی جدیدی ایجاد شود. در حالی که چند راه مختلف وجود دارد که از طریق آنها می تواند تولید مثل رخ دهد، اما یک عامل مشترک اندام های تولید مثلی به نام تخمدان ها و بیضه ها درگیر است .

اکثریت قریب به اتفاق ماهی ها دوپایه هستند (جنس ها از هم جدا هستند)، ماده ها تخمدان دارند و نرها بیضه دارند. گونه های کمی وجود دارد که شامل هر دو مجموعه اندام (هرمافرودیت) می شود. برخی از گونه‌ها دارای اندام‌های ثانویه هستند که به پاپیلای تناسلی معروف هستند. این یک لوله گوشتی کوچک است که در پشت مقعد یافت می شود که از آن اسپرم آزاد می شود.

طبقه بندی تولید مثل ماهی ها

سه طبقه بندی اصلی از استراتژی های تولید مثلی وجود دارد که می توان از آنها برای طبقه بندی ماهی استفاده کرد:

1. تخمک گذار (Oviparity)
2. تک جنسیتی
3. Viviparity (زنده زا)

ماهی تخمگذار

آروانای نقره ای یک ماهی تخمک گذار است. مشابه حشرات، پرندگان و خزندگان، در ماهی های تخمگذار، جنین در داخل تخم، اما خارج از بدن والدین رشد می کند. بیش از ۹۰ درصد ماهی های استخوانی تخمک زا هستند. در این روش پرورش، ماده به تخم گذاری نیاز دارد که سپس توسط  ماهی نر بارور می شود.

بیشتر ماده ها می توانند در یک زمان مقادیر زیادی تخم بگذارند، زیرا انرژی بسیار کمتری نسبت به رشد یک جنین در تخم در داخل بدن آنها می گیرد. به تعداد تخم هایی که یک ماده می تواند در طول فصل تخم ریزی تولید کند “باروری” نامیده می شود. باروری ماهی با وزن و طول ماهی ارتباط تنگاتنگی دارد.

به عنوان مثال، مولا (آفتاب ماهی اقیانوس) در یک فصل تخم ریزی حدود ۳۰۰ میلیون تخم رها می کند در حالی که آروانا نقره ای تنها حدود ۵۰ تا ۲۵۰ تخم در هر فصل می گذارد.

لقاح به روش های مختلفی انجام می شود. به این صورت که نر اندام های جنسی خود را بر روی تخم ها می مالد و  اسپرم آزاد می کند، یا اسپرم را در آب رها می کند تا به تخم ها در لایه زئوپلانکتون بپیوندد.

لایه های تخم مرغ به یکی از دسته های زیر تقسیم می شوند:

• دفن تخمک (Egg Buriers): تخم‌ها در بستر دفن می‌شوند و نر برای بارور کردن تخم‌ها در زیرلایه فرو می‌رود. (ماهی دریایی).
• پرورش دهندگان دهان: تخم ها در آب گذاشته می شوند و پس از لقاح در دهان جمع آوری می شوند. (بتا، ماهی کاردینال، بلنی، گوبی و سیکلیدهای آب شیرین).
• Egg Depositors: تخم ها در یک نقطه گذاشته می شوند، سپس نر از کنار آن عبور کرده و آنها را بارور می کند. (ماهی دریایی، سیکلیدهای کوتوله، دلقک ماهی و رنگین کمان).
• لانه ساز: در این روش لانه ها، ساخته شده از مواد گیاهی یا یک لانه حباب دار هستند که معمولاً توسط نر و ماده ساخته می شود و سپس تخم های خود را در آنجا می گذارد و نر آنها را بارور می کند. (بتاس، گورامیس، بلوژیل و استیکل-بک).
• تخم مرغ پراکنده: تخم مرغ های چسبنده در ناحیه ای معمولاً زیر پوشش گذاشته می شوند. تخم های نچسب در آب آزاد گذاشته می شوند. سپس نر با شنا کردن و اسپری منی در منطقه، تخمک ها را بارور می کند. (کاردینال تترا، زبرا دانیوس، ببر بارد، کوی و ماهی قرمز).

ماهی تک جنسیتی و زنده ‌زا

در حاملان زنده، لقاح و رشد جنین در داخل  مادر انجام می شود. ماده توسط باله مقعدی اصلاح شده نر، معروف به گونوپدیوم، آغشته می شود، سپس اسپرم از باله به بدن ماده آزاد می شود. تولیدمثل‌کننده‌های تخمک‌زا، بچه‌های  خود را در داخل تخمک در بدن مادر رشد می‌دهند، اما هیچ‌گونه تغذیه‌ای از بدن مادر دریافت نمی‌کنند، در عوض از زرده تخم‌مرغ برای رشد استفاده می‌کنند. در تولیدمثل‌کننده‌های زنده‌زا،  لقاح و رشد بچه‌ها نیز در بدن مادر اتفاق می‌افتد، اما جنین‌ها تغذیه را از مادر دریافت می‌کنند. هنگامی که جنین ها به طور کامل رشد کردند، مادر آن را به دنیا می آورد.

ماهی یونیسکس

برخی از گونه های ماهی خود به خود تولید مثل می کنند. این ماهی ها ماده هستند و همچنین بچه هایی که به دنیا می آورند نیز ماده می باشند. اما این امکان وجود دارد که ماده ها با نرها جفت شوند، اما از اسپرم برای تولید مثل استفاده نمی شود.

هرمافرودیت ها

دلقک ماهی نمونه ای از هرمافرودیت است. هرمافرودیت ها دارای اندام های تناسلی نر و ماده هستند. ماهی ها معمولاً یک جنس به دنیا می آیند و در سنین بالاتر به جنس مخالف تغییر می کنند. تبدیل ماده به نر هرمافرودیت پروتوژن نامیده می شود. نرهایی که به ماده تبدیل می شوند به عنوان هرمافرودیت های پروتاندروس طبقه بندی می شوند. هر دوی این نوع تولیدمثل ها هنوز برای تولید مثل به ماهی از جنس مخالف نیاز دارند.

دلقک ماهی یک نمونه عالی از هرمافرودیت است. یک گروه دلقک ماهی شامل یک نر بزرگ و یک ماده بزرگ است و بقیه گروه نرهای کوچک هستند. هنگامی که ماده از گروه خارج می شود، شریک زندگی او به ماده تبدیل می شود و بزرگترین ماهی بعدی شریک جدید می شود. تعداد کمی از گونه‌ها در طبقه‌بندی هرمافرودیتیسم همزمان قرار می‌گیرند، به این معنی که می‌توانند همزمان تخمک و اسپرم تولید کنند، برای مثال مانگرو کیلیفیش از اینگونه هستند.