غذاهای ممنوعه برای گربه و سگ! [مراقب خوراکیهای سمی در یخچال باشید]
همین حالا درب یخچال منزل خود را باز کنید و نگاهی به قفسهها بیندازید. سیر، پیاز، تکهای شکلات تلخ، چند حبه انگور یا حتی باقیمانده مرغ دیشب! اشیائی که برای انسانها خوراکیهایی بیخطر و لذیذ به نظر میرسند، برای پتهای خانگی دقیقاً حکم سموم کشنده را دارند. بسیاری از سرپرستان سگ و گربه تصور میکنند تقسیم کردن غذای سفره با حیوان خانگی نشاندهنده عشق و محبت است؛ اما واقعیت تکاندهنده این است که شما ممکن است با دستهای خودتان یک بمب ساعتی بیوشیمیایی را در بدن عزیزترین دوست چهارپایتان فعال کنید!
سالانه هزاران سگ و گربه به دلیل مسمومیتهای شدید غذایی ناشی از مصرف خوراکیهای خانگی روانه بخش اورژانس بیمارستانهای دامپزشکی میشوند. متأسفانه بخش زیادی از این مسمومیتها به مرگ دردناک حیوان ختم میشود، تنها به این دلیل که سرپرست آنها از مکانیسمهای سمشناسی و حساسیتهای فیزیولوژیک حیوانات بیخبر بوده است. در این مقاله افشاگرانه با کمک از نمایندگی غذا خشک گربه رویال کنین یعنی اسپارک پت شاپ و قرار است به عمق یخچال شما نفوذ کنیم و خطرناکترین قاتلان پنهانی را که همین الان در خانه دارید، زیر ذرهبین سمشناسی قرار دهیم.
بخش اول: فهرست مرگبار؛ غذاهای سمی یخچال که نباید به پت خود بدهید
فهرست مطالب
بدن سگها و گربهها از نظر سیستم متابولیک، آنزیمهای کبدی و ساختار دستگاه گوارش تفاوتهای بنیادی با انسان دارد. موادی که بدن ما به راحتی تجزیه و دفع میکند، در بدن پتها باقی مانده و باعث تخریب بافتها و از دست رفتن ارگانهای حیاتی میشود. در ادامه ۵ ماده غذایی فوقالعاده خطرناک موجود در آشپزخانه را بررسی میکنیم.
۱. سیر و پیاز؛ دشمنان شماره یک گلبولهای قرمز خون
پیاز، سیر، موسیر و ترهفرنگی همگی از خانواده گیاهی Allium هستند. مهم نیست این مواد را به صورت خام، پخته یا پودر سیر و پیاز استفاده کنید؛ تمام اشکال آن برای سگ و به ویژه گربهها کاملاً سمی هستند.
عامل اصلی سمیت در این گیاهان، ترکیبی گوگردی به نام ان-پروپیل دیسولفید (N-propyl disulfide) است. این ماده با ورود به مجرای گوارشی حیوان جذب خون شده و ترکیبات اکسیدکننده قوی تولید میکند. این اکسیدانها مستقیم به غشای گلبولهای قرمز خون حمله کرده و باعث تخریب هموگلوبین میشوند. در نتیجه پدیدهای آسیبشناختی به نام تشکیل «اجسام هاینز» (Heinz Bodies) رخ میدهد که گلبول قرمز را شکننده کرده و باعث انفجار آنها میشود. این فرآیند منجر به کمخونی همولیتیک شدید (Hemolytic Anemia)، زردی، ادرار تیرهرنگ و در نهایت نارسایی تنفسی و مرگ حیوان میگردد. گربهها تا ۳ برابر نسبت به سگها به مسمومیت با پیاز و سیر حساستر هستند.
۲. شکلات و کاکائو؛ شیرینی جذابی که قلب پت را از کار میاندازد
شکلات شاید محبوبترین خوراکی انسانها باشد، اما برای سگ و گربه یک سم عصبی و قلبی بیرحم است. شکلات حاوی دو آلکالوئید متیلگزانتینی به نامهای تئوبرومین (Theobromine) و کافئین (Caffeine) است. انسانها تئوبرومین را به سرعت متابولیزه میکنند، اما کبد سگها و گربهها توانایی تجزیه این ماده را ندارد و تئوبرومین ساعتها در بدن آنها باقی میماند.
تئوبرومین محرک شدید سیستم عصبی مرکزی و سیستم قلبی-عروقی است. این ماده با تحریک گیرندههای آدنوزین و افزایش سطح کلسیم درونسلولی، باعث ضربان قلب بسیار بالا (تاکیکاردی)، آریتمیهای کشنده قلبی، لرزشهای عضلانی، تشنجهای شدید و ایست قلبی میشود. هرچه شکلات تلختر باشد، دوز تئوبرومین آن بالاتر و خطر مرگ ناگهانی بیشتر است.
۳. انگور و کشمش؛ قاتلان مینیاتوری کلیهها
انگور و کشمش از مرموزترین و کشندهترین خوراکیها برای سگها هستند. تحقیقات اخیر نشان داده است که تارتاریک اسید (Tartaric Acid) موجود در انگور عامل اصلی این آسیب کشنده است.
حتی مصرف مقدار بسیار کمی انگور یا کشمش میتواند در عرض چند ساعت باعث نارسایی حاد کلیه (Acute Renal Failure) در سگ شود. تارتاریک اسید با مهار عملکرد سلولهای کلیه باعث نکروز شدید تیوبولار کلیوی میشود. نشانههای اولیه شامل استفراغ، بیحالی و اسهال است و ظرف ۲۴ تا ۴۸ ساعت، کلیهها کاملاً از کار افتاده و حیوان قادر به تولید ادرار نخواهد بود؛ وضعیتی که بدون دیالیز سریع، ۱۰۰ درصد کشنده است.
۴. استخوانهای پخته شده؛ تیغهای برنده در دستگاه گوارش
دادن استخوان پخته مرغ، گوشت یا ماهی به سگ و گربه یکی از قدیمیترین و خطرناکترین اشتباهات سرپرستان است. فرآیند پختن باعث میشود ساختار استخوان تغییر یافته، ترد و شکننده شود. زمانی که حیوان استخوان پخته را میجود، استخوان به تکههای تیز و خنجری شکل خرد میشود.
این تکههای تیز میتوانند مری، معده و روده حیوان را سوراخ کنند (Perforation). انسداد شدید گوارشی، خونریزی داخلی گسترده، عفونت پریتونیت (عفونت پرده شکم) و پارگی احشا از عوارض مستقیم مصرف استخوان پخته است که تنها با جراحیهای سنگین قابل درمان خواهد بود.
۵. زایلیتول (Xylitol)؛ شیرینکننده مصنوعی با قدرت تخریب برقآسا
زایلیتول یک شیرینکننده بدون قند است که در آدامسها، شیرینیهای رژیمی و برخی کره بادامزمینیها یافت میشود. این ماده در بدن سگها باعث تحریک شدید و آنی پانکراس برای ترشح انسولین میشود.
وقتی سگ زایلیتول مصرف میکند، بدن او این ماده را با گلوکز اشتباه گرفته و مقدار عظیمی انسولین وارد خون میکند. این امر ظرف ۱۰ تا ۶۰ دقیقه منجر به افت افتضاح و کشنده قند خون (Hypoglycemia) میشود. سگ دچار لرزش، عدم تعادل، تشنج و کوما میشود. علاوه بر این، زایلیتول باعث نکروز حاد کبد (Acute Hepatic Necrosis) و نارسایی کامل کبد ظرف چند روز میشود.
بخش دوم: سمشناسی و مکانیسم مسمومیت؛ در بدن پت شما چه میگذرد؟
زمانی که یک ماده سمی توسط سگ یا گربه بلعیده میشود، زنجیرهای از واکنشهای پاتولوژیک در سطح سلولی آغاز میگردد. بر خلاف انسان که دارای سیستم آنزیمی قدرتمندی نظیر سیتوکروم P450 برای خنثیسازی سموم غذایی است، پتها فاقد برخی مسیرهای متابولیکی مشخص هستند.
به عنوان مثال، گربهها فرآیند گلوکورونیداسیون ضعیفی در کبد دارند؛ بدین معنا که توانایی پیوند دادن سموم به اسید گلوکورونیک برای دفع از طریق ادرار را ندارند. به همین دلیل سموم در بدن آنها تجمع یافته و دوز سم در بافتهای حیاتی نظیر مغز، کلیه و قلب به سرعت به حد بحرانی میرسد.
علائم عمومی مسمومیت غذایی در سگ و گربه عبارتند از:
-
استفراغ شدید و اسهال (گاهی همراه با خون)
-
ترشح بیش از حد بزاق و کف کردن دهان
-
بیحالی، ضعف مفرط و عدم تعادل در راه رفتن
-
تغییر شدید ضربان قلب و تنفس سطحی
-
تشنج، لرزشهای عضلانی و رنگپریدگی لثهها
بخش سوم: جایگزینهای سالم و استاندارد؛ چطور غذای خانگی را کنار بگذاریم؟
اکنون که با خطرات فاجعهبار غذاهای سفره و موجود در یخچال آشنا شدید، این سؤال حیاتی مطرح میشود: چگونه میتوانیم بدون به خطر انداختن سلامت پت، به او لذت خوراکیهای خوشمزه را هدیه دهیم؟ پاسخ متخصصان تغذیه دامپزشکی روشن است: حذف کامل غذاهای سفره و استفاده از محصولات تجاری استاندارد و بالانسشده.
دستگاه گوارش سگ و گربه نیازمند نسبت دقیق و بالانسشدهای از پروتئینها، اسیدهای چرب ضروری (مانند اومگا ۳ و ۶)، ویتامینها و مواد معدنی است. تهیه چنین ترکیبی در خانه تقریباً غیرممکن است. بهترین راهکار، استفاده از غذای خشک بالانسشده از برندهای معتبر جهانی نظیر Josera است که تمامی نیازهای فیزیولوژیک حیوان را بدون هیچگونه ماده سمی تامین میکند.
همچنین برای تشویق، تربیت و ایجاد لحظات شاد برای پت خود، بهجای دادن تکههای خطرساز گوشت یا استخوان خانگی، باید از تشویقیهای اورجینال و استانداردی استفاده کنید که مخصوص آناتومی آنها طراحی شدهاند. برندهای نامآشنا و باکیفیتی همچون Winston (وینستون) و Wanpy (وانپی) با تولید تشویقیهای طبیعی و لذیذ، بهترین و امنترین جایگزین برای خوراکیهای خطرناک موجود در یخچال هستند.
اگر به دنبال تهیه غذای خشک بالانسشده، پوچهای مغذی و تشویقیهای اورجینال از برندهای معتبر جهانی هستید، میتوانید با خیال راحت تمامی این محصولات باکیفیتی را از اسپارک پت شاپ تهیه کنید و سلامت عزیزترین همراه خود را تضمین نمایید.
بخش چهارم: اقدامات اضطراری هنگام مسمومیت پت
اگر متوجه شدید سگ یا گربهتان هر یک از غذاهای ممنوعه بالا را مصرف کرده است، زمان بزرگترین دشمن شماست. اقدامات زیر را بلافاصله انجام دهید:
۱. آرامش خود را حفظ کنید و ماده سمی را از دسترس خارج کنید.
۲. هرگز خودسرانه اقدام به ایجاد استفراغ نکنید؛ چرا که در صورت مصرف استخوان یا مواد اسیدی، استفراغ میتواند باعث پارگی مری شود.
۳. بستهبندی یا باقیمانده ماده سمی را بردارید تا به دامپزشک نشان دهید.
۴. سریعاً با نزدیکترین کلینیک یا بیمارستان دامپزشکی تماس بگیرید و پت را به اورژانس منتقل کنید.
نتیجهگیری و هشدار نهایی
سلامت و طول عمر سگ و گربهتان مستقیماً به آگاهی و مسئولیتپذیری شما بستگی دارد. یخچال خانه شما میتواند حاوی کشندهترین سموم برای دوست چهارپایتان باشد، اگر از مکانیسمهای خطرساز آنها مطلع نباشید. با کنار گذاشتن فرهنگ اشتباه دادن غذای سفره به حیوانات و جایگزین کردن آن با رژیمهای غذایی علمی، سلامت پت خود را بیمه کنید.
فراموش نکنید که لذت یک تشویقی سالم و استاندارد برای پت شما بسیار بیشتر و امنتر از خطرات غذاهای چرب و سمی خانگی است. همین امروز به سلامتی پت خود اهمیت دهید و با سر زدن به فروشگاه تخصصی اسپارک پت شاپ، بهترین و سالمترین غذای خشک و تشویقیهای اورجینال از برندهای وینستون، وانپی و جوسرا را برای دوست وفادار خود سفارش دهید!