طرز تشخیص انواع میلگرد به همراه نکات اساسی
میلگرد یکی از مصالح اصلی ساخت انواع بنا ها است؛ بنابراین استاندارد بودن آن نقشی حیاتی در میزان استحکام و مقاومت بنا ایفا می کند. در کل جهان استفاده از میلگرد از آمار بالایی برخوردار است و توانسته در صنعت فولاد نیز نقش به سزایی داشته باشد.
از آنجایی که میلگرد و بعد از آن تیرآهن، حجم بالای استفاده را دارند، محاسبات وزن، سایز، تحمل بار و غیره، باعث شده اند به حوزه های مهندسی ورود پیدا کنند و نقشی در مهندسی سازه داشته باشند. با توجه به این نکته و همچنین با علم به این موضوع که بسیاری از افراد سودجو سعی در استفاده از مقاطع فولادی بی کیفیت به جای محصولات استاندارد دارند، لزوم تشخیص انواع میلگرد در هر پروژه ساخت و سازی از اولین مواردی است که باید به آن دقت ویژه داشته باشید.
انواع میلگرد
فهرست مطالب
برای تشخیص درست و دقیق میلگرد نیاز به تجربه کافی و مهارت های خاصی است. این محصولات فولادی در سایزهای (قطرهای) گوناگون و تحت استانداردهای متفاوتی ساخته می شوند و در هر کشور و مکانی باید از مصالحی استفاده کرد که با شرایط و استانداردهای آنجا همخوانی داشته باشند. از این رو برای ساخت میلگرد در کشور ما تلاش می شود از مواد اولیه با کیفیت استفاده گردد تا بتوانند سازه را در مقابله با اثرات ناشی از زلزله ایمن سازند.
میلگردهای فولادی در انواع و اشکال و اندازه های مختلف وجود دارند. انواع مختلفی از میلگردهای فولادی آجدار و ساده هستند. دانستن ویژگی های میلگرد بسیار مهم است، زیرا نقش مهمی در ساخت و ساز دارند و به طور گسترده در سراسر جهان مورد استفاده قرار می گیرند. اصولا از آن ها برای ایجاد پایه های عمیق استفاده می شود. از آنجایی که میلگرد ساختمان و سازه های بتنی را پشتیبانی می کند، از سقوط یا شکافتن سازه های سنگین جلوگیری می کند. میلگرد به سازه بتنی استحکام می بخشد و در نتیجه ساختمان های پایدار و ایمن ایجاد می شود.
آنچه دیگران می خوانند
دسته بندی میلگردها طبق استاندارد قدیمی
آرماتورها با توجه به استاندارد قدیمی به ۴ دسته زیر تقسیم بندی می شوند که این دسته بندی بر اساس آنالیز تولید میلگرد است:
- آنالیز A1
- آنالیز A2
- آنالیز A3
- آنالیز A4
دسته بندی میلگردها با توجه به استانداردهای جدید (ظاهر)
جهت تشخیص انواع میلگرد بر اساس دسته بندی ها، لازم است که استانداردهای جدید در نظر گرفته شود. این دسته در علم کنونی به این گونه در نظر گرفته می شود که ظاهر میلگرد و نوع آج موجود بر روی آن مورد رصد است:
- میلگرد ساده (س ۲۴۰)
- میلگرد آجدار مارپیچ (آج ۳۴۰)
- میلگرد آجدار جناقی (آج ۴۰۰)
- میلگرد آجدار مرکب (آج ۵۰۰)
البته توجه داشته باشید که با وجود تغییر استانداردها و شیوه های ساخت همچنان این مقاطع فولادی را با اسامی که در بازار مورد استفاده قرار می گیرد همچون A2 و A3 می شناسند. در صورتی که منظور از آرماتور A2، همان آج ۳۴۰ و منظور از میلگرد A3 نیز آرماتور آج ۴۰۰ است.
نحوه تشخیص انواع میلگرد
در این بخش می خواهیم روش های شناخت میلگردهای مختلف را شرح دهیم. همان طور که در ابتدای مطلب نیز اشاره شد، کیفیت میلگردهای به کار رفته در سازه، تاثیر مستقیمی بر استحکام و میزان مقاومت بنا دارد، از طرفی برآورد هزینه های نهایی هر پروژه نیز تحت تاثیر قیمت میلگرد است. هرچه این مصالح باکیفیت تر و از کارخانه های معتبر تری خریداری شوند، قیمت آن ها بالاتر اما قطعا کیفیت آن ها نیز بسیار بهتر است.
به طور کلی، همه انواع میلگردها ظاهر کم و بیش یکسانی دارند که تمایز بین آن ها را دشوار می کند. این می تواند منجر به سردرگمی غیر ضروری، افزایش احتمالی هزینه های مواد و تاخیر در تکمیل فعالیت ها شود.
علامت های مختلفی روی میلگرد ایجاد می شود که به شناسایی دقیق میلگرد کمک می کند. یکی از پرطرفدارترین سیستم های علامت گذاری که اطلاعاتی در مورد ترکیب و ساخت میلگرد ارائه می دهد در این مقاله مورد بحث قرار گرفته است.
طرز تشخیص میلگرد A۱
جنس این محصولات از فولاد نرم و سطح آن ها صاف و بدون آج است؛ با توجه به این چند ویژگی آن ها، در مقایسه با تشخیص انواع میلگرد بسیار ساده تر است. این نوع محصول دارای تنش جاری و تنش گسیختگی ۲۳۰۰ و ۳۸۰۰ کیلوگرم بر سانتی متر مربع و تغییر شکل نسبی پلاستیکی ۲۵ درصد است.
این مقطع فولادی که تحت عنوان میلگرد داکتیل نیز شناخته می شود، برای عملیات جوشکاری و آهنگری کاملا مناسب است. استفاده از این نوع مقاطع تنها برای دورپیچ در سازههای بتن آرمه مجاز است و امکان استفاده از آن ها در دیگر مصارف وجود ندارد.
طرز تشخیص میلگرد A۲
برای شناخت آرماتور A2 آج ۳۴۰ باید به دقت آج آن را بررسی کنید. در صورتیکه آج محصول، فنری شکل باشد، در دسته A2 قرار می گیرد؛ به عبارتی آج های این مقطع فولادی به صورت مارپیچ های موازی هستند. تنش جاری و تنش گسیختگی این نوع محصول، ۳۰۰۰ و ۵۰۰۰ کیلوگرم بر سانتی متر مربع و تغییر شکل نسبی آن نیز حدود ۱۹ درصد محاسبه شده است.
این مقطع فولادی را به عنوان آرماتور نیمه نرم و نیمه خشک (ترد) می شناسند. از محصولات A2 اکثرا برای مش و خاموت زنی در عملیات ساختمانی استفاده می شود و بهتر است در صورت امکان جوشکاری روی آن ها انجام نشود. یکی از راه های تشخیص انواع میلگرد از نوع A1 علاوهبر آج ها، تردتر و شکننده تر بودن این محصول است.
طرز تشخیص میلگرد A۳
این محصولات که جزء پرکاربردترین میلگردها شناخته می شوند، دارای آج های ضربدری یا هفت و هشت شکل هستند، برخلاف A2 که در آن ها آج ها، منفرد و جدا از هم قرار دارند. به این آج های ضربدری شکل که با توجه به استاندارد ملی ساخته شدهاند، آج جناقی یا هفت و هشتی می گویند. آرماتورهای A3 شکننده هستند، در صورتی که مقاطع A2 منعطف هستند؛ منظور از انعطاف داشتن این است که به نرمی قابل خم شدن هستند.
توجه کنید که آج زنی در آرماتورهای آج ۳۴۰ (A۲) مستقیما انجام می شود، در صورتیکه مقاطع فولادی آج ۴۰۰ (A3) بعد از آج زنی، مرحله دیگری تحت عنوان خنک کاری را نیز طی می کنند که این فرایند یا در مجاورت هوا یا با سیستم پاشیدن آب انجام می شود و در نهایت محصولات طی این پروسه تغییر رنگ داده و سیاه می شوند که می تواند کمکی برای تشخیص انواع میلگرد باشد.
تنش جاری و گسیختگی این نوع محصول برابر با ۴۰۰۰ و ۶۰۰۰ کیلوگرم بر سانتی متر و تغییر شکل نسبی پلاستیکی آن نیز ۱۴ درصد است. از این نوع آرماتورها به دلیل خشک و ترد بودن برای عملیات سیویل صنعتی و ساختمانی استفاده می شود. بهکار بردن این محصولات برای آهنگری و پروژه های نیازمند به تغییر شکل زیاد با زوایای تند بههیچ وجه پیشنهاد نمی شود و جوشکاری روی آن ها نیز ممنوع است.
طرز تشخیص میلگرد A۴
این نوع مقاطع، تنش جاری و گسیختگی برابر با ۵۰۰۰ و ۷۰۰۰ کیلوگرم بر سانتی متر مربع دارند. با توجه به میزان کربن بیشتر، از انواع دیگر سخت تر بوده و موارد کاربرد آن ها در پروژه های ساخت و ساز نیز کمتر است.
تا اینجا کار بررسی کردیم که با استفاده از ظاهر میلگرد چگونه می توان نوع میلگرد و اصالت آن را تشخیص دهیم. البته این موارد کافی نیستند و نیاز است حتما به موارد و علامت حک شده بر روی میلگرد دقت داشت تا با اطمینان میلگرد مورد نظر را خریداری کرد. از جمله این مواد علامت های حک شده بر روی میلگرد است که هر حرف آن نماد خاصی است.
تشخیص میلگرد اصل از طریق نشانه گذاری میلگرد (میلگرد) ASTM
ASTM International، که قبلاً به عنوان انجمن آمریکایی آزمایش و مواد شناخته می شد، سازمانی است که استانداردهای فنی را برای طیف گسترده ای از مواد، سیستم ها، محصولات و خدمات توسعه می دهد و همان ها را منتشر می کند. همچنین مشخصات میلگردهای تقویت کننده را منتشر کرده است که به طور گسترده در نقاط مختلف جهان پذیرفته شده است. هر میلگرد با یک سری علامت های برجسته بر روی آن ساخته می شود. این علامت گذاری های فردی هویت واقعی میلگرد را نشان می دهد. چهار علامت اصلی بر روی میلگردها وجود دارد که در ادامه به شرح هر یک خواهیم پرداخت:
- کد کارخانه سازنده
علامت اول کارخانه تولید کننده و یا سازنده میلگرد تقویتی را مشخص می کند. این الفبا یا نمادی است که از قبل برای سازنده تعیین شده است و آن را بر روی میلگرد حک می کنند تا بتوان به واسطه آن تولید کننده کاملا مشخص باشد.
- کد شماره برای اندازه میلگرد تولید شده
کد عددی که اندازه میلگرد را نشان می دهد در شماره تعیین نوار استاندارد بیان می شود. شماره تعیین میلگرد استاندارد تعداد هشتم اینچ از قطر اسمی میلگرد را تا اندازه ۸ نشان می دهد. به عنوان مثال، میلگردی با شماره ۴ دارای جرمی برابر با میلگرد ساده ۴/۸ اینچ (۰.۵۰۰) است. از این رو باید در زمان خرید میلگرد به جدول وزنی میلگردها دقت نمود. حتی بهتر است به سراغ جدول وزنی کارخانه تولید کننده رفته و وزن هر سایز آن را مشاهده نمایید.
- کد فولاد مورد استفاده برای تولید میلگرد
کاراکتر سوم به نوع فولاد مورد استفاده برای تولید میلگرد اشاره دارد. پنج حروف موجود پنج نوع مختلف فولاد را نشان میدهند و هر کدام دارای مشخصات ASTM هستند. به شرح زیر است:
- حرف S
S مخفف فولاد بیلت است و دارای یک نسخه مشخصات ASTM به نام A615-81 «مشخصات استاندارد برای میلههای فولادی بیلت تغییر شکل یافته و ساده برای تقویت بتن» است.
- حرف I
I مخفف فولاد ریلی است و دارای یک نسخه مشخصات ASTM به نام A616-79 «مشخصات استاندارد برای تغییر شکلهای فولادی ریلی و میلههای ساده برای تقویت بتن» است.
- حرف A
A مخفف فولاد محوری است و دارای یک نسخه مشخصات ASTM به نام A617-79 “مشخصات استاندارد برای میلگردهای فولادی تغییر شکل یافته و میله های ساده برای تقویت بتن” است.
- حرف W
W مخفف فولاد کم آلیاژ است و دارای نسخه مشخصات ASTM به نام A706-80 «مشخصات استاندارد برای میلههای تغییر شکل فولاد کم آلیاژ برای تقویت بتن» است.
- درجه فولاد
چهارمین حروفی که برای علامت گذاری (یا بدون علامت) استفاده می شود، درجه فولاد میلگرد را نشان می دهد. درجه، استحکام کششی میله را بر حسب پوند بر اینچ مربع برجسته می کند.
آنچه دیگران می خوانند
نکات مهم در تشخیص انواع میلگرد
با توجه به اینکه مانند هر محصول دیگری، در مورد میلگردها نیز امکان سوء استفاده برخی افراد و تولید محصولات بی کیفیت و تقلبی وجود دارد، بنابراین بهتر است نکات زیر را پس از تشخیص انواع میلگرد رعایت کرده تا بتوانید با خیالی راحت، محصولاتی مطمئن و با کیفیت تر را در پروژه های خود استفاده کنید.
- میلگرد مورد نیاز خود را از کارخانه های معتبر و شناخته شده بخرید.
- دقت کنید که ممکن است محصولی را تحت عنوان آرماتور A3 با همان شکل آج به شما بفروشند، در صورتیکه مقاومت فیزیکی و شیمیایی آن ها طبق نوع A2 باشد.
- در صورتیکه میلگردی از لحاظ ظاهری بدون اشکال به نظر برسد اما به آن شک داشته باشید، باید آن را به آزمایشگاه فرستاده تا نوع آن مشخص شود.
سخن پایانی
میلگرد که به عنوان فولاد تقویت کننده نیز شناخته می شود، میله ای فولادی است که در بنایی مسلح و سازه های بتن آرمه برای نگه داشتن و تقویت بتن در حالت کشش استفاده می شود. با توجه به اهمیت و لزوم استفاده از مصالح با کیفیت و استاندارد به خصوص در پروژه های ساخت و ساز، توانایی تشخیص انواع میلگرد از همدیگر بسیار ضروری و حیاتی است. در نوشته بالا با انواع میلگردها با توجه به استاندارد ساخت و نوع آج های آن ها و همچنین راه های تشخیص انواع آرماتور آشنا شدید. هر چه ساخت و ساز بیشتر شود نیاز بیشتری به میلگرد می باشد. در همین راستا کارخانه های تولیدی این محصولات با اهمیت در کشورمان تاسیس شده اند. در نتیجه سیستم علامت گذاری میلگرد می تواند از سردرگمی های غیر ضروری، افزایش احتمالی هزینه های مصالح و تاخیر در تکمیل فعالیت ها جلوگیری کند. در کل چهار علامت گذاری در سیستم علامت گذاری میلگرد ASTM وجود دارد که در این مقاله به تمام آن ها اشاره شد. نکته مهم اینکه خرید از منابع معتبر می تواند شما را از کیفیت و استاندارد بودن مقاطع فولادی خریداری شده کاملا مطمئن کند. پس حتما قبل از خرید میلگرد در مورد کارخانه ها و همچنین مراکز و فروشگاه های شناخته شده و معتبر تحقیق کنید. شما می توانید از این لینک با کارشناسان این حوزه در ارتباط باشید و خریدی به صرفه را تجربه کنید.