خانه / آخرین اخبار / زکات فطره ،فطریه و کفاره روزه سال ۹۵

زکات فطره ،فطریه و کفاره روزه سال ۹۵

زکات فطره چیست و چه چیزهایی را میتوان فطریه داد ، احکام کفاره روزه ۹۵

دفاتر آیات عظام خامنه ای، مکارم شیرازی و وحید خراسانی مبلغ کفاره و زکات فطره امسال را اعلام کردند.

دفتر آیت الله خامنه ای و آیت الله مکارم شیرازی میزان کفاره هر مد طعام در سال ۹۵ را برای هر نفر ۲۰۰۰ تومان و زکات فطره امسال بر مبنای قوت غالب ۳ کیلو گندم به مبلغ ۶۰۰۰ تومان و بر اساس قوت غالب برنج حداقل ۱۵ هزار تومان اعلام کردند.

دفتر آیت الله وحید خراسانی نیز میزان زکات فطره بر اساس ۳ کیلو گندم را مبلغ ۶۰۰۰ تومان اعلام کرد.

زکات فطره بر چه کسانی واجب است؟

یکی از اعمال واجب در روز عید فطر پرداختن زکات فطره است. زکات فطره بر کسانی واجب است که در شب عید فطر اولاً مکلف باشند و ثانیاً فقیر نباشد و ثالثاً نان‌خور دیگران هم محسوب نشوند. کسانی که دارای این شرایط هستند زکات فطره را باید بپردازند.

زکات فطره را چه زمانی باید پرداخت؟

وقت پرداخت زکات فطره از شب عید است تا ظهر روز عید و به نظر رهبر معظم انقلاب و برخی فقهای دیگر بنا بر احتیاط باید قبل از نماز عید زکات فطره را بپردازند. اگر کسی برایش این امکان وجود نداشت، یعنی دسترسی نداشت یا امکان پرداختن نبود لااقل جدا کند و کنار بگذارد تا بعداً ادا کند.

آیا ما به ازای ریالی زکات فطره برای امسال تعیین شده است؟

بله، همان‌طور که می‌دانیم زکات فطره برای هر نفر معادل سه کیلوگرم گندم، برنج، خرما و امثال این‌ها است که اگر معادل پولی آن هم پرداخت شود اشکالی ندارد.

برای مثال بر سرپرست یک خانواده‌ پنج نفره واجب است که ۱۵ کیلو از اقلامی که در بالا ذکر شد، به عنوان زکات فطره بپردازد. معمولاً هر سال قیمتی اعلام می‌شود برای این‌که مؤمنین وظیفه‌ خود را بدانند و به راحتی به این وظیفه عمل کنند و زکات فطره را بپردازند.

 اما احتیاط مستحب این است که افراد قوت غالب خودشان را در نظر بگیرند؛ یعنی آنچه که در زندگی، مصرف غالبشان است. مثلاً اگر برنج بیشتر مصرف می‌کنند بهتر این است که ۳ کیلو برنج بپردازند. البته اگر قیمت بالاتر را انتخاب کنند بهتر است که این موضوع به انتخاب خود افراد بر می‌گردد.

زکات فطره چه مصارفی دارد؟

مصرف زکات فطره هم هر چند مصارف همان زکات اموال است و همان مصارفی است که در قرآن هم وارد شده است «إِنَّمَا الصَّدَقَاتُ لِلْفُقَرَ‌اءِ وَالْمَسَاکینِ وَالْعَامِلِینَ عَلَیهَا» (توبه، ۶۰) اما در مورد زکات فطره احتیاطی هست که می‌فرمایند که به فقرای مؤمن بپردازند ولذا افراد اگر کسانی را می‌شناسند که فقیراند می‌توانند مستقیماً به فقیر بدهند. در غیر این صورت می‌توانند به افراد دیگری بدهند که به عنوان وکالت از طرف آن‌ها پرداخت کنند و یا به مؤسساتی که مورد اطمینان هستند زکات فطره را بپردازند تا آن را به اهلش برسانند.

نکته‌ قابل توجه دیگر این‌که سادات نمی‌توانند از غیر سید زکات فطره قبول کنند و یا به تعبیر دیگر کسانی که خودشان سید نیستند نمی‌توانند زکاتشان را به سید بپردازند. بنابراین تنها سادات هستند که می‌توانند زکات فطره را به سادات فقیر بپردازند. لذا افرادی که زکات فطره را به صورت وکالتی دریافت می‌کنند این نکته را مد نظر داشته باشند. همچنین ساداتی که زکات فطره می‌پردازند بهتر است به افرادی که واسطه هستند این نکته را گوشزد کنند.

برخی افراد در روز عید فطر، کفاره‌ی روزه‌ی خود را نیز می‌پردازند. این مورد از لحاظ فقهی به چه شکل است؟

البته کفاره مثل زکات فطره وقت معینی ندارد و بعداً هم می‌توان آن را پرداخت اما هرچه زودتر بهتر. این عزیزان حتماً توجه داشته باشند که کفاره با زکات فطره تفاوت زیادی دارد از جمله این‌که قیمت کفاره را نمی‌توان بجای کفاره پرداخت کرد ولذا حتماً باید طعام باشد. بنابراین اگر می‌خواهند به نهاد و مؤسساتی بپردازند حتماً باید در درجه‌ی اول قید کنند که کفاره است و نوع آن را هم مشخص کنند که کفاره‌ی عذری است یا کفاره‌ی عمدی. چون این دو کفاره هم در کیفیت مصرف با هم تفاوت دارند.

افرادی هستند که روزه بر آن‌ها واجب نبوده ولی پرداخت کفاره بر آن‌ها واجب است. آیا این افراد زکات فطره هم باید بپردازند یا زکات فطره مخصوص روزه‌داران است؟

زکات فطره تنها مخصوص روزه‌داران نیست بلکه آن‌هایی هم که عذری داشته‌اند و یا عمداً روزه نگرفته‌اند باید زکات فطره را بپردازند. زکات فطره یک واجب جداگانه‌ای است و باید ادا شود.

زکات فطره‌ سربازان در پادگان‌ها، پرستاران در بیمارستان‌ها، افرادی که در شیفت کاری هستند و امثال این‌ها برعهده‌ی کیست؟

اگر مخارج خودشان را خود تأمین می‌کنند برعهده‌ی خودشان است و اگر نان‌خور مثلاً پدر هستند، برعهده‌ی کسی هست که خرجی آن‌ها را می‌پردازد.

اگر کسی در شب عید فطر مهمان شخص دیگری بود، آیا زکات فطره‌ی او برعهده‌ی میزبان و صاحب‌خانه است؟

اغلب فقها و مراجع تقلید و از جمله رهبر معظم انقلاب نظرشان این است که اگر نان‌خور آن فرد محسوب نشود زکات فطره برعهده‌ی میزبان نیست بلکه برعهده‌ی خود فرد است. البته معمولاً مهمانی که یک شب دعوت شده است نان‌خور محسوب نمی‌شود.

جزئیات کفاره روزه و سوالات متداول روزه داران

بر اساس آنچه در رساله امام خمینی(ره) آمده به تفکیک شماره مسئله:

١۶۶٠ کسى که کفاره روزه رمضان بر او واجب است، باید یک بنده آزاد کند یا به دستورى که در مسئله بعد گفته مى‏شود، دو ماه روزه بگیرد یا شصت فقیر را سیر کند یا به هر کدام، یک مد که تقریبا ده سیر است، طعام یعنى گندم یا جو و مانند اینها بدهد، و چنانچه اینها برایش ممکن نباشد، هر چند مد که مى‏تواند به فقرا طعام بدهد و اگر نتواند طعام بدهد باید استغفار کند، اگر چه مثلا یک مرتبه بگوید: “استغفرالله”، و احتیاط واجب در فرض اخیر آن است که هر وقت بتواند، کفاره را بدهد.

١۶۶١ کسى که مى‏خواهد دو ماه کفاره روزه رمضان را بگیرد، باید سى و یک روز آن را پى در پى بگیرد، و اگر بقیه آن پى در پى نباشد، اشکال ندارد.

١۶۶٢ کسى که مى‏خواهد دو ماه کفاره روزه رمضان را بگیرد، نباید موقعى شروع کند که در بین سى و یک روز، روزى باشد که مانند عید قربان روزه آن حرام است.

١۶٨۴ انسان نباید در بجا آوردن کفاره کوتاهى کند، ولى لازم نیست فورا آن را انجام دهد.

احکام کفاره روزه در به تفصیل در رساله مراجع تقلید آمده است .
……………………………………………………………………………………………………………………………

سوالات متداول روزه داران مربوط به احکام کفاره روزه

س: زکات فطره را در چه راهى باید مصرف کرد؟

ج) مصرف زکات فطره، همان مصرف زکات مال است ولى احتیاط آن است که با وجود فقیر در محل، به مصارف دیگر نرسد.

س: آیا کفّاره افطار عمدى روزه، با کفّاره مریض تفاوت دارد؟

ج) آرى، در دو مورد با هم تفاوت دارد: ۱٫ در مقدار، ۲٫ در مصرف. در کفّاره افطار عمدى روزه، باید براى هر روز شصت فقیر را سیر کند (یا به هر کدام یک مدّ طعام بدهد) و یا دو ماه روزه بگیرد. اما در کفّاره مریض، اگر بیمارى تا رمضان آینده ادامه داشته باشد، باید براى هر روز یک مدّ طعام به فقیر بدهد.

در کفّاره افطار عمدى، اگر به شصت فقیر دسترسى دارد، نمى‏تواند به هر کدام از آنها بیشتر از یک مدّ طعام بدهد؛ ولى در کفّاره مریض این امر لازم نیست.

س۱: کسى که کفّاره روزه به گردن دارد، آیا مى‏تواند آن را به تأخیر اندازد؟

ج۱) آرى، پرداخت کفّاره فورى نیست؛ ولى نباید در تأخیر آن سهل‏انگارى و کوتاهى کرد.

س۲: کسى که کفّاره روزه را تا چند سال به تأخیر اندازد، آیا چیزى بر مقدار آن افزوده مى‏شود؟

ج۲) خیر، چیزى بر آن افزوده نمى‏شود.

س: آیا کفّاره روزه را مى‏توان به واجب النفقه پرداخت؟

ج) کفّاره روزه را نمى‏توان به واجب النفقه داد؛ ولى پرداخت آن به خویشاوندان اشکال ندارد.

س: آیا غیر سید، مى‏تواند کفّاره روزه را به سید بدهد؟

ج) آرى، اشکال ندارد؛ ولى بهتر (احتیاط مستحب) است، به سید ندهد.

س: آیا کفّاره روزه را مى‏توان در امور فرهنگى، جشن ازدواج و مانند آن صرف کرد؟

ج) خیر، صرف آن در این امور جایز نیست و باید با آن فقیران را اطعام کرد.

س: اگر در کودکى در منزل پدرى کفّاره روزه شامل فرد شود دادن کفّاره برعهده کیست؟

ج) بر شخص نابالغ کفّاره واجب نیست و اگر بالغ شده و کفّاره به عهده او آمده، باید خودش بپردازد ولى اداى آن فورى نیست.

س: آیا زنى که به بچه شیر مى‌دهد و روزه براى او ضرر دارد اگر روزه نگیرد بعداً باید کفاره نیز بدهد یا نه؟

ج) باید به مقدار هر روزى که روزه را افطار مى‌کند، یک مدّ طعام (تقریباً ۷۵۰ گرم گندم یا نان یا برنج و یا مانند آن) به فقیر بپردازد و روزه را نیز قضا کند.

س: من حدود سه سال به علت بیمارى و مصرف قرص از روزه گرفتن معاف بوده‌ام و به همین علت نمى‌توانستم قضاى روزه را بجا بیاورم. فدیه را نیز نپرداختم. اما امسال بحمدالله سلامتى حاصل شد و توانایى پرداخت فدیه را نیز دارم مى‌خواستم ببینم در مورد سه سال گذشته وظیفه من چیست؟ (لازم به ذکر است که قبلاً تحت تکفل پدر بوده‌ام اما از اول سال ۸۴ استخدام شرکتى شده‌ام).

ج) براى روزه‌هایى که در ماه رمضان به جهت بیمارى افطار نموده و تا رمضان سال بعد هم این بیمارى ادامه داشته، هر روز یک مدّ (حدود ۷۵۰ گرم) طعام به عنوان فدیه به فقیر بپردازید و قضاى آن روزه‌ها واجب نیست مگر ماه رمضان آخر در صورتى که پس از آن سلامتى حاصل و قدرت برگرفتن روزه‌هاى قضاى آن را داشته باشید که در این صورت اگر تا رمضان سال بعد، قضاى روزه‌ها را نگرفته باشید علاوه بر دادن مدّ طعام باید قضاى آن را نیز بگیرید.

س: آیا در کفاره‌اى که باید ۶۰ فقیر را اطعام کرد، مى‌شود به یک فقیر ۶۰ مرتبه غذا داد؟ یا پول آن را به یک فقیر داد تا با آن براى خود طعام تهیّه کند؟

ج) نمیتواند یک فقیر را بیش از یک بار سیر نماید یا به او بیش از یک مدّ طعام بپردازد.

س: اگر بر فدیه چند سال بگذرد، حکم آن چیست؟ آیا چیزى بر آن افزوده مى‌شود؟

ج) چیزى بر آن افزوده نمى‌شود، ضمن آنکه دادن فدیه واجب فورى نیست.

س: علماء نسبت به ۴ گروه مى‌فرمایند باید فدیه پرداخت کرد: پیرمرد، پیرزن، ذوالاطاش، حامل و مرضعه. حال بعض علماء مى‌فرمایند: «لا یجزى الاشباع عن المد فى الفدیه» سیرکردن فقیر کافى نیست و باید یک مد طعام به فقیر تملیک کرد همچنان که در آیه ۱۸۴ بقره ‎فرموده: «فدیه طعام مسکین» و نفرموده اطعام مسکین. نظر حضرت عالى چیست؟
ج) کسانى که در ماه رمضان مجاز به افطار روزه هستند ولکن باید براى هر روز فدیه بدهند، در دادن فدیه در این موارد سیر کردن فقیر کافى نیست بلکه باید یک مدّ طعام براى هر روز به فقیر بدهند.

س. بر اینجانب ۶۰روز، روزه (کفّاره واجب) واجب بود. در ۳۱ روز اول، روز ۲۹ مصادف با عید قربان گردید که روزه در آن روز حرام است و دیگر ادامه ندادم. آیا مى‌توانم این چند روز روزه را به عنوان روزه‌هاى غیرمتوالى گرفته و ۳۱ روز روزه متوالىِ دیگر بجا آورم؟

ج) اگر روز سى‌ام و سى و یکم را متولیاً روزه نگرفته‌اید روزه‌هاى قبلى صحیح نیست بلکه باید ترتیب حفظ شود یعنى اول روزه‌هاى مشروط به توالى را بگیرد و سپس روزه‌هاى غیر مشروط به توالى را.

س: اگر کسى به علت ضعف و بیمارى نتواند به ازاى هر روز روزه‌اى که باطل کرده ۶۰ روز روزه قضاى آن را بجا آورد و به طور مستقل هم درآمدى نداشته باشد که کفاره آن را بپردازد، وظیفه او چیست؟

ج) قضاى روزه واجب است ولى نسبت به کفّاره‌ى افطار عمدى روزه ماه رمضان، چنانچه قدرت بر روزه دو ماه و یا اطعام شصت مسکین براى هر روز نداشته باشد، باید به هر تعداد فقیر که قادر است غذا بدهد و احتیاط آن است که استغفار نیز بکند و اگر به هیچ وجه قادر به دادن غذا به فقرا نیست فقط کافى است که استغفار کند یعنى با دل و زبان خود بگوید: «استغفرالله (از خداوند بخشایش مى‏طلبم)».

س: از چند سال گذشته کفّاره روزه بدهکار هستم. آیا مى‌توانم در طول سال در چند نوبت آن را پرداخت کنم؟

ج) مانع ندارد.

س: اینجانب متأسفانه به دلیل کاهلى و… نتوانسته‌ام برخى از روزه و نمازهاى سالهاى قبل را قضا نمایم اکنون و در حال حاضر چگونه مى‌توانم قضاى روزه‌ها و نمازها را به جاى آورم؟
ج) روزه‌هایى که از روى عذر خورده‌اید قضاى آن واجب است و در فرض مذکور که تا رمضان آینده قضا نکرده‌اید واجب است علاوه بر قضا براى هر روز یک مدّ طعام (هفتصد و پنجاه گرم گندم، جو، آرد و مانند آن را) به فقیر بدهید و روزه‌هایى که عمداً نگرفتید واجب است ضمن قضاى آنها براى هر روز یا شصت روز روزه بگیرید یا شصت مسکین را اطعام کنید. چنانچه در شهر خود دسترسى به شصت فقیر ندارید واجب است کفاره را به شهر دیگرى ببرید و اگر آن هم میسّر نیست واجب است منتظر بمانید تا در آینده به شصت فقیر در شهر خود دسترسى پیدا کنید. و اگر کمتر از عددى که مى‌خواهید وجود داشت، مى‌توانید بطور مکرر طعام را به آنان بدهید تا عدد را تکمیل کنید و احتیاط آن است که تکرار را در ایام متعدد انجام دهید.و اما نمازهایى که به هر جهت فوت شده واجب است قضا شود و کفاره ندارد.س: در ماه مبارک رمضان روزه‌ى یک روز من باطل شد که باید به جاى آن ۶۱ روز کفاره آن را مى‌گرفتم من همه‌ى روزه‌هاى کفاره را گرفته‌ام اما مطمئن نیستم که ۳۰ روز پشت سر هم گرفته‌ام یا ۳۱ روز، اکنون تکلیف من چیست؟
ج) اگر روزه‌هاى کفاره را گرفته‌اید و در وقت روزه گرفتن متوجه بودید که ۳۱ روز آن باید پشت سر هم باشد، شک و تردید فعلى اعتبار ندارد.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شدبخش های مورد نیاز علامت گذاری شده است *

*