خانه / سیاسی / خلاصه مهم‌ترین اختلافات ایران و 5+1 در موضوع هسته‌ای

خلاصه مهم‌ترین اختلافات ایران و 5+1 در موضوع هسته‌ای

ایران و 5+1 از روز چهارشنبه، دوره طولانی از مذاکرات فشرده را در وین آغاز کرده‌اند تا در فرصت باقی مانده تا بیستم جولای به توافق جامع هسته‌ای برسند تا اختلافات چند ساله در این باره حل و فصل شود. این مذاکرات با پیچیدگی‌ها و دشواری‌های خاصی همراه است که خبرگزاری رویترز آن را در گزارشی خلاصه کرده است.
همسر ظریف مذاکرات هسته ای ظریف و اشتون
به گزارش «تابناک»، انتشار این خلاصه اختلافات در حالی صورت می‌گیرد که خبرگزاری رویترز به طور کلی نزدیک به طرف غربی دانسته می‌شود.
رویترز به نقل از منابع آگاه در مذاکرات مدعی شده است که با وجود اختلافات جدی بین طرفین، دیپلمات‌ها گفته‌اند که اگر در مذاکرات پیشرفت حاصل شود و امکان رسیدن به توافق وجود داشته باشد، طرفین با تمدید دوره مذاکرات موافقت خواهند کرد.
رویترز سرنوشت مسائل زیر را در رسیدن به توافق یا شکست مذاکرات موثر دانسته است.
غنی‌سازی اورانیوم
این مساله، محور اصلی اختلافات است و حل آن سخت‌ترین کار در این مذاکرات به نظر می‌رسد. ایران تاکید دارد که باید ظرفیت غنی‌سازی خود را گسترش دهد تا بتواند تعدادی راکتور را که قصد ساخت آن را دارد تغذیه کند این در حالی است که غربی‌ها اصرار دارند ایران باید توانایی غنی‌سازی خود را به شدت محدود سازد تا نتواند به سرعت سلاح هسته‌ای بسازد.
ایران اکنون بیش از 19 هزار سانتریفیوژ نصب شده دارد که بیشتر آنها از نسل قدیمی IR-1 هستند و از این تعداد حدود ده هزار ماشین مسغول کار هستند.
رویترز مدعی شده است که قدرت‌های غربی اصرار دارند ماشین‌های ایران به چند هزار ماشین محدود شود در حالی که ایران به دنبال ده‌ها هزار ماشین است. این در حالی است که اسرائیل به عنوان اصلی‌ترین دشمن ایران در منطقه و تنها دولتی که سلاح هسته‌ای در اختیار دارد خواستار برچیدن کامل برنامه غنی‌سازی ایران بوده است.
رویترز به تقل از کارشناسان غربی مدعی شده است که ایران اکنون می‌تواند در عرض دو یا سه ماه مواد لازم برای ساخت یک سلاح هسته‌ای را فراهم کند و این زمان باید طولانی‌تر شود. این در حالی است که ایران ضمن این که تلاش برای ساخت سلاح هسته‌ای را رد می‌کند این زمان را بیشتر می‌داند.
تحقیق و توسعه سانتریفیوژها
ایران اصرار دارد که از حق خود برای نصب سانتریفیوژهای پیشرفته‌تر عقب‌نشینی نخواهد کرد. این در حالی است که به ادعای رویترز غرب خواهان محدودیت‌های جدی بر نصب سانتریفیوژهای جدید در ایران است زیرا این امر به ایران امکان خواهد داد مواد لازم برای ساخت سلاح هسته‌ای را به سرعت فراهم کند و زمان گریز ایران به سوی سلاح کوتاه‌تر خواهد شد.
ایران چندین سال است که با وجود همه سختگیری‌های طرف غربی تلاش کرده است، نسل جدیدی از سانتریفیوژها را جایگزین سانتریفیوژهای قدیمی کند که با فناوری دهه 1970 کار می‌کنند. ایران در سال 2013، حدود هزار سانتریفیوژ جدید از نسل IR-2m در نطنز نصب کرده است ولی هنوز گاز به آنها تزریق نکرده است. علاوه بر این، ایران نسل‌های به مراتب پیشرفته‌تری از سانتریفیوژها را در تاسیسات تحقیق و توسعه خود مورد آزمایش قرار داده است.
رآکتور اراک
راکتور اراک به دلیل آب سنگین بودن و تولید پولوتونیوم که می‌تواند در ساخت سلاح هسته‌ای به جای اورانیوم غنی شده مورد استفاده قرار گیرد یکی دیگر از اهداف غرب است و آنها خواهان برچیده شدن ان و یا تبدبل آن به راکتوری آب سبک هستند که پولوتونیوم کمتری تولید خواهد کرد.
این در حالی است که ایران می‌گوید راکتور تنها رادیوایزوتوپ‌هایی تولید خواهد کرد که در پزشکی و کشاورزی مورد استفاده قرار می‌گیرند. ایران هر گونه تلاشی برای برچیدن این راکتور را رد کرده است.
نکته‌ای که رویترز ترجیح داده به آن اشاره‌ای نکند این است که حفظ ماهیت آب سنگین اراک یکی از خطوط قرمز ایران در مذاکرات هسته‌ای است.
کارشناسان و دیپلمات‌ها یکی از راه‌های توافق بر سر رآکتور اراک را این دانسته‌اند که تغییراتی در آن ایجاد شود تا تولید پلوتونیوم در ان به طور جدی کاهش یابد. به ادعای رویترز، کارشناسان غربی نگران هستند که چنین تغییری قابل تغییر مجدد به حالت اولیه است و ایران امکان آن را دارد که بعدا به طرح اولیه راکتور باز گردد.
تحقیقات در مورد ساخت سلاح هسته‌ای
مقامات غربی می‌گویند ایران به عنوان بخشی از یک توفق جامع هسته‌ای باید به نگرانی‌های طولانی مدت پاسخ دهد که بر اساس ان ادعا می‌شود ایران در دوره‌ای به دنبال طراحی کلاهک هسته‌ای بوده است. ایران این ادعا را رد می‌کند. ایران پیشنهاد کرده است که برای حل این مشکل با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی همکاری کند ولی به ادعای رویترز، پیشرفت همکاری‌ها در این حوزه تاکنون محدود بوده است.
رویترز مدعی است که از آن جایی که رسیدگی آژانس به این مساله ممکن است ماه‌ها و یا حتی سالها طول بکشد، کارشناسان و مقامات غربی پیشنهاد کرده‌اند که برداشته شدن برخی تحریم‌های ایران باید به میزان همکاری ایران در این باره گره زده شود.
مساله دیگر این است که آیا آژانس باید به طور کامل از ایران در این باره رفع اتهام کند یا این که اطمینان از توقف چنین تحقیقاتی کافی خواهد بود.
تحریم‌ها
جدول زمانی و چشم‌انداز برداشته شدن تحریم‌های سازمان ملل و کشورهای غربی که در هشت سال گذشته علیه ایران وضع شده است یکی دیگر از پیچیده‌ترین مسائل در مذاکرات هسته‌ای است. (بر خلاف اشاره رویترز به دوره هشت ساله گذشته، باید به این نکته اشاره شود که در توافق ژنو، 5+1 تعهد داده است که همه تحریم‌های وضع شده مرتبط با مساله هسته‌ای برچیده شود. بعضی از این تحریم‌ها قدیمی‌تر هستند).
ایران به دنبال ان است که تحریم‌ها در سریع‌ترین زمان ممکن برداشته شود اگر چه به نظر می‌رسد که ایران پذیرفته است که برداشته شدن تحریم‌ها تدریجی و متناسب با اقدامات متقابل ایران خواهد بود.
در حالی که اوباما رئیس جمهور آمریکا می‌تواند بعضی تحریم‌ها علیه ایران را بدون نیاز به موافقت کنگره به حالت تعلیق در بیاورد، به نظر می‌رسد که اعضای کنگره که به دیپلماسی با ایران بدبین هستند توانایی پیچیده کرده اجرای توافق هسته‌ای با ایران را داشته باشند و بتوانند با برداشته شدن تحریم‌ها مخالفت کنند.
مقامات آمریکایی می‌گویند که آمریکا مصمم است در این باره با کنگره کار کند. اسرائیل نگران است که برداشته شدن تحریم‌های ایران می‌تواند باعث شود با کنار رفتن سریع فشارها بر ایران مانع محدودیت جدی بر برنامه هسته‌ای ایران شود.
موشک‌های بالستیک
ایالات متحده با اشاره به قطعنامه 1929 شورای امنیت در سال 2010 که کار ایران بر روی موشک‌هایی که قابلیت حمل کلاهک هسته‌ای دارند را ممنوع کرده است، اظهار می‌دارد که باید به این موضوع در توافق جامع هسته‌ای پرداخته شود.
ایران چنین توانایی را بخشی مهمی از توانایی بازدارندگی و نیز اقدامات تلافی‌جویانه خود در صورت بروز جنگ می‌داند و اصرار دارد که برنامه موشکی بخشی مشروع و قانونی از توانایی نظامی متعارف ایران است و بحث بر سر محدود کردن ان در مذاکرات را رد می‌کند.
اگر چه این مساله یکی از موضوعات چالش‌زا در مذاکرات هسته‌ای است ولی کارشناسان و دیپلمات‌ها انتظار ندارند که این مساله به خودی خود مانع رسیدن به توافق باشد.
دوره توافق جامع
این یکی دیگر از مسائل مهمی است که شکاف بین مواضع طرفین درباره آن زیاد است. بنا به ادعای رویترز، یکی از مقامات کشورهای 5+1 گفته است که انها به دنبال دوره بیست ساله هستند، این در حالی است که بنا به ادعای رویترز ایران به دنبال دوره پنج ساله است تا بعد از آن وضعیت پرونده ایران در آژانس عادی شود و با ایران مانند دیگر اعضای غیر مسلح به سلاح هسته‌ای در پیمان ان‌پی‌تی رفتار شود. این وضعیت باعث خواهد شد که ایران مانند دیگر کشورهای عضو بتواند به دنبال استفاده از انرژی هسته‌ای برای مصارف صلح‌آمیز باشد.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شدبخش های مورد نیاز علامت گذاری شده است *

*