خانه / بورس و سهام / بانک ها زمان رونق بورس به جای تسهیلات،سهام خریدند

بانک ها زمان رونق بورس به جای تسهیلات،سهام خریدند

داود دانش جعفری وزیر اسبق اقتصاد در برنامه امروز شناسنامه در صدا و سیما حضور پیدا کرد و درباره برخی از سوالات بانکی پاسخ گفت:

شناسنامه: درباره این پرسش که از جمله مسائل اقتصادی که این روز ها هم در کشور بسیار درمورد آن بحث می شود، بحث نظام بانکداری است که مشکلاتی مثل بنگاه داری و سفته بازی را در بانک ها داریم، آیا این مشکلات در زمان وزارت شما هم بود؟

دانش جعفری: من اگر بخواهم بحث غیر روزنامه‌ای بکنم و همان که در دلم هست تخصصی بگویم، باید بگویم اگر بانک ها بخواهند به عنوان واحدی اقتصادی روی پای خود بایستند مهم نیست بانک دولتی یا خصوصی باشد، اما کاری که می کنند باید ضررده نباشد، منابعی که درآمد بانک هاست عمدتا از محل تسهیلات است، پدیده ای که در سال های گذشته در اقتصاد ایران مطرح بوده این است که دولتمردان همیشه سعی می کردند نرخ سود تسهیلات را به گونه ای پائین بیاورند که رضایتمندی مردم بیشتر شود.

این کار تا جائی ادامه پیدا می کرده که تبدیل به منبع ضرر می شده، مثلا الان اگر شما پولی را داشته باشید و بخواهید در بانک سپرده و سرمایه گذاری کنید فکر می کنید چه مقدار به شما می دهند، فرض کنید مثلا الان بانک‌هایی هستند که ۲۰،۲۲ درصد به راحتی به پول سپرده‌گذاران پول می دهند. ما می گوییم که قیمت تمام شده آن پول برای بانک ۲۰، ۲۲ درصد است. بنابراین بانک اگر بخواهد این تسهیلات را به کسی دیگر بدهد باید مقداری هم روی آن بگذارد. مثلا بانک مرکزی عددی را می گوید حق الوکاله به طور مثال ۵/۲ درصد. پس اگر برای خود بانک ۲۲ درصد تمام شده بانک باید به متقاضی ۵/۲۴ درصد تسهیلات بدهد.

اگر دولت به هر دلیلی بخشنامه کرد که من می گویم بانک ها با ۱۵ درصد به مردم وام بدهند، چه اتفاقی می افتد؟ ضرر می دهیم، در سال های گذشته این اتفاق در اقتصاد ایران افتاده است، یعنی بانک ها در فعالیت تسهیلات دادن به متقاضیان دچار ضرر می شدند، بانک ها برای این که روی پا بایستند به دنبال این بودند که از طریق دیگری این ضرر را جبران کنند، بنابراین وارد فعالیت های اقتصادی و سودآور می شدند، یعنی مثلا خودشان شرکت درست می کردند.

شناسنامه: ساختمان می‌خریدند!

دانش جعفری: ساختمان را خیلی‌ها را می خرند و در ترازنامه بانک به عنوان دارایی می‌آید ولی در واقع شعبه بانک اگر قیمتش بالا برود که به بانک چیزی نمی رسد ولی ممکن است که بگویید روزی این ساختمان را می‌فروشد و در واقع ثروت بانک بالا می‌رود، اما بانک‌ها می‌گویند ما هرچه قدر که تعداد شعبه بانک‌هایمان بیشتر شود، بیشتر می‌توانیم پول مردم را جمع کنیم و خدمت بدهیم. در کل می خواستم این را بگویم که خیلی از بانک‌ها به دنبال این بودند که برای جبران آن ضرر فعالیت‌های سودآور داشته باشند.

شناسنامه: یعنی این یک روند طبیعی بود؟
دانش جعفری: بله، به طور مثال در سال گذشته بورس در زمانی که در موقعیت رونق بود در حد ۱۰۰، ۱۲۰ درصد بازدهی داشت یعنی شما اگر ۱۰۰ تومان در ابتدای سال در بورس سرمایه گذاری می کردید تا پایان سال ۱۲۰ تومان هم روی آن می آمد. بنابراین پولتان ۲۲۰ تومان می‌شد. بانک‌ها همین را خیلی خوب متوجه می شوند. بنابراین به جای این که منابع بانک‌ها را تسهیلات بدهند رفتند سهام خریدند تا از سود استفاده کرده و بخشی از ضرر را جبران کنند.

اگر می خواهیم سیستم بانکی ما اصلاح شود باید چند کار انجام دهیم، اول این که تورم را کاهش دهیم، پس از آن نرخ سود بانکی را به طور طبیعی پائین آوریم و بعد بانک ها بتوانند با نرخ پائین تسهیلات عرضه دهند و مردم هم احساس نکنند که بانک زیاد می گیرد. بانک هم در این شرایط به دنبال فعالیت اقتصادی نرود، از طرفی این هم هست که اگر بانک ها این کار را انجام ندهند خیلی راحت ورشکست می شوند، مگر این که فکری شود که بانک ورشکست نشود.

شناسنامه: یکی از نکات جالب و قابل مقایسه در دولت نهم و دهم موضع مشترک آن ها در تسویه بدهی بانک‌ها از طریق تسعیر ارز است که هر دو جا هم مجلس با آن مخالف است، در این مورد نظرتان چیست؟

دانش جعفری: این کار به نظرم کار درست اقتصادی نیست، من کمی موضوع را بازتر کنم. ببینید یک اتفاقی می افتد و در مقاطعی از تاریخ قیمت ارز در کشور به طور مثال بالا می رود، دارایی های بانک مرکزی سه جور است، دارایی فیزیکی، موجودی ریالی، ارز و طلا، اما در مجموع وقتی می خواهند بگویند بانک مرکزی چه قدر دارایی دارد به ریال بیان می کنند، و به نرخ دلار تبدیل می کنند و این می شود دارایی بانک مرکزی به دلار.

بحثی از قبل از انقلاب مطرح بوده است که اگر در مقطعی قیمت ارز بالا رفت، در ترکیب دارایی‌های بانک مرکزی چه اتفاقی می افتد؟ بخشی از دارایی ها که ارز و طلا بوده است متناسب با آن افزایش قیمت ارز بالا می رود، قانونی در ارتباط با بانک مرکزی بوده است که اگر چنین اتفاقی افتاد دولت اجازه دارد بخشی از آن اضافه ارزشی را برای خود بردارد. یعنی اگر قیمت ارز بالا رفت و دارایی بانک مرکزی زیاد شد، بخشی از آن دارایی جدید که ایجاد شده و اشاره کردید “تسعیر” آن را باید به دولت بدهند.

در تصمیم گیری های دولتی، مقطعی را داشتیم که قیمت ارز از مثلا ۱۲۰۰ و خورده ای به مرور به بالای ۳۰۰۰ تومان رسید، به نظر شما وقتی دارایی های ارزی بانک مرکزی به ریال تبدیل می شود، آیا واقعا وقتی نرخ ارز بالا رفته است تقویت شده است یا نه همان ارز که داشته همان است؟ قاعدتا همان است، اما اگر دولت در آن شرایط از بانک مرکزی ما به تفاوت را بگیرد معنی آن این می شود که دارایی بانک مرکزی که می توان گفت پشتوانه قدرت هر کشور است، تضعیف می شود.

به عبارت دیگر در گذشته وقتی ما دارایی بانک مرکزی، ریالش را به۱۲۲۶ تومان تقسیم می کردیم، الان به ۳۰۰۰ تقسیم می کنیم به این معنا است که دارایی بانک مرکزی ایران کاهش پیدا کرد، بنابراین این روش، روش خوبی نیست، ما حداقل کاری که باید می کردیم این بود که دارایی بانک مرکزی بعد از تسعیر کاهش نیابد.دارایی بانک مرکزی ریال نیست.

شناسنامه: معوقات بانکی که دوره شما هم بوده است، می دانید اصلا از کجا شروع شد؟ و چه مقدار آن، به وام‌های بی حساب و کتاب برمی گردد؟

دانش جعفری: تعریف معوقات این است که اگر کسی تسهیلات گرفته باشد و مثلا بعد از نه ماه اقساط را پرداخت نکند به آن اطلاق معوقه به آن می شود، اول مشکوک الوصول است، بعد سررسید گذشته است و بعد به مقطعی می رسد که بانک ناامید می شود و اسمش را معوقه می گذارد. مفهوم آن این است که بخشی از تسهیلاتی که بانک به متقاضی داده است اما اقساط آن برنگشته است؛ معوقات در همه جای دنیا وجود دارد اما درواقع یک استانداردی دارد و ما باید از آن استاندارد عبور نکنیم.

مثلا اگر نسبت تسهیلات معوق به کل تسهیلات داده شده از ۵ در صد بالا رود باید نگران بود، در کشور ما سال های اخیر در محدوده ۱۶، ۱۷،۱۸، ۱۹ بوده است و در واقع نقطه خطری است.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شدبخش های مورد نیاز علامت گذاری شده است *

*